Sytuacja ksi\u0119cia Mieszka<\/span><\/h3>\nPrzede wszystkim podkre\u015bli\u0107 trzeba, \u017ce to, czego ucz\u0105 nas w szko\u0142ach na temat pocz\u0105tk\u00f3w pa\u0144stwa polskiego, opiera si\u0119 na wnioskowaniu historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy dokonuj\u0105 tego przez pryzmat dzisiejszego postrzegania \u015bwiata. Tymczasem Mieszko takich obci\u0105\u017ce\u0144 nie mia\u0142. Rz\u0105dzi\u0142 krajem inaczej funkcjonuj\u0105cym ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwa, nie mia\u0142 do\u015bwiadcze\u0144 p\u00f3\u017aniejszych zabor\u00f3w czy holokaustu. Zatem inaczej budowa\u0142 relacje z zachodnimi s\u0105siadami.<\/p>\n
Mieszko mia\u0142 liczn\u0105 dru\u017cyn\u0119, kt\u00f3ra stanowi\u0142a jeden z g\u0142\u00f3wnych filar\u00f3w strategicznych jego w\u0142adzy. Dru\u017cyn\u0119, kt\u00f3ra w pa\u0144stwie, kt\u00f3re na dobr\u0105 spraw\u0119 zacz\u0119\u0142o powstawa\u0107 ok. 20 lat wcze\u015bniej, by\u0142a przez poddanych traktowana jako okupant. Wszak Mieszko podbija\u0142 s\u0105siednie plemiona i wprowadza\u0142 swoje panowanie mieczem, nie marchewk\u0105. A wojsko kosztuje. Od arabskiego podr\u00f3\u017cnika Ibrahima ibn Jakuba wiemy, \u017ce opr\u00f3cz pe\u0142nego utrzymania dru\u017cynnicy dostawali co miesi\u0105c \u017co\u0142d w srebrze. Dodatkowo za\u015b, je\u015bli kt\u00f3remu\u015b z nich urodzi\u0142o si\u0119 dziecko, jemu r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 p\u0142aci\u0142 \u017co\u0142d. A w przypadku \u015blub\u00f3w dzieci dru\u017cynnik\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119 odpowiada\u0142 za wiano i dary \u015blubne. Zatem wydatki by\u0142y niema\u0142e i aby im sprosta\u0107 w\u0142adca musia\u0142 mie\u0107 zwyci\u0119stwa w polu bitewnym.<\/p>\n
Pami\u0119tajmy, \u017ce jeste\u015bmy w poga\u0144skim kraju, a to oznacza, \u017ce ewentualne niepowodzenia militarne mog\u0142y dla \u00f3wczesnych oznacza\u0107 brak wsparcia niebios dla przyw\u00f3dcy. A takiego monarchy ludzie nie chcieli. Tymczasem problemem byli Wieleci, w starciach z kt\u00f3rymi Mieszko ponosi\u0142 kl\u0119ski. Byli bogatsi, sprawniejsi militarnie, a zatem ich bogowie im sprzyjali. Zawdzi\u0119czali to zapewne\u00a0 Sworo\u017cycowi – bogu, kt\u00f3rego czcili w s\u0142ynnej \u015bwi\u0105tyni w Radogoszczy. W takiej sytuacji do kryzysu wiary jest ju\u017c jeden krok.<\/p>\n
Niekoniecznie prawdziwe s\u0105 te\u017c domniemania, jakoby pa\u0144stwo Mieszka gn\u0119bione by\u0142o najazdami rycerstwa niemieckiego. Cesarz Otton I w tym czasie mia\u0142 wa\u017cniejsze problemy na g\u0142owie – konflikt z Konstantynopolem, kwestionuj\u0105cym jego tytu\u0142 cesarski, sprawi\u0142, \u017ce na jaki\u015b czas przeprowadzi\u0142 si\u0119 nawet do Rzymu, aby z bliska zadba\u0107 o swoj\u0105 pozycj\u0119 u papie\u017ca. Poczynania poga\u0144skiego s\u0105siada by\u0142y w\u00f3wczas najmniejszym z jego problem\u00f3w. Margrabia Geron, najwa\u017cniejszy w\u00f3wczas wielmo\u017ca saski, w\u0142a\u015bnie ko\u0144czy\u0142 podb\u00f3j \u0141u\u017cyc, rycerstwo niemieckie pokona\u0142o Po\u0142abian i na\u0142o\u017cono na nich trybut wraz ze zwierzchno\u015bci\u0105 polityczn\u0105. Potrzeba by\u0142o czasu na zagospodarowanie nowych nabytk\u00f3w i pe\u0142ne ujarzmienie ca\u0142y czas gro\u017anych S\u0142owian po\u0142abskich. Dalsza ekspansja cesarza na wsch\u00f3d wydawa\u0142a si\u0119 ma\u0142o prawdopodobna.<\/p>\n
Mieszko zatem skierowa\u0142 zatem swoj\u0105 uwag\u0119 ku po\u0142udniowym s\u0105siadom, czyli czeskim Przemy\u015blidom, aby rozszerza\u0107 tam swoje wp\u0142ywy. Czesi wspierali co prawda wcze\u015bniej Wielet\u00f3w, ale pod naciskiem Ottona I porzucili po\u0142abskich sojusznik\u00f3w, w stosunku do kt\u00f3rych cesarz mia\u0142 wyj\u0105tkowo nieprzejednany stosunek. \u00a0Gwarantem trwa\u0142o\u015bci sojuszu mia\u0142o sta\u0107 si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwo Mieszka z c\u00f3rk\u0105 ksi\u0119cia czeskiego Boles\u0142awa I Srogiego \u2013 Dobraw\u0105 (a mo\u017ce D\u0105br\u00f3wk\u0105 – istniej\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do prawdziwego brzmienia jej imienia).<\/p>\n
Istotn\u0105 rol\u0119 w tym maria\u017cu odegra\u0142 przypadek – Boles\u0142aw mia\u0142 po prostu c\u00f3rk\u0119 w wieku odpowiednim do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia. A w okolicy nikt inny tak\u0105 parti\u0105 nie dysponowa\u0142. Na tak zaaran\u017cowanym sojuszu zyskiwali wszyscy: cesarz Otton I zdoby\u0142 sprzymierze\u0144c\u00f3w w walce na Po\u0142abiu, Czesi zapewnili sobie zaanga\u017cowanie Mieszka w bojach na p\u00f3\u0142nocy, odci\u0105gaj\u0105c jednocze\u015bnie jego uwag\u0119 od teren\u00f3w \u015al\u0105ska i Ma\u0142opolski, na kt\u00f3re sami ch\u0119tnie spogl\u0105dali, wreszcie sam Mieszko, ratuj\u0105cy uk\u0142adem z czeskim s\u0105siadem w\u0142asny tron. By\u0142 jeszcze jeden pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ma\u0142\u017ce\u0144stwo c\u00f3rki z Mieszkiem wydawa\u0142o si\u0119 Boles\u0142awowi atrakcyjnym k\u0105skiem, ale o tym za chwil\u0119.<\/p>\n
Kim by\u0142a Dobrawa<\/span><\/h3>\nJej ojcem by\u0142 Boles\u0142aw I Srogi. Przydomek Srogi nale\u017cy rozpatrywa\u0107 w kategoriach niedopowiedzenia \u2013 znacznie adekwatniejsze by\u0142oby okre\u015blenie: psychopata i morderca. Jak pisze kronikarz Kosmas, w\u0142adca Czech by\u0142\u00a0 \u201edrugim Kainem\u201d, \u201etyranem okrutniejszym od Heroda, straszniejszym od Nerona, przewy\u017cszaj\u0105cym Decjusza niegodziwo\u015bci\u0105 zbrodni, Dioklecjana srogo\u015bci\u0105\u201d. Tron zdoby\u0142, zabijaj\u0105c podst\u0119pnie swojego brata Wac\u0142awa. Nast\u0119pnie robi\u0142 mieczem czystki w\u015br\u00f3d jego zwolennik\u00f3w – kaza\u0142 topi\u0107 ich dzieci w We\u0142tawie, a wdowy po nich przymusowo wydawa\u0142 za m\u0105\u017c. Na praskim dworze zapanowa\u0142a atmosfera ci\u0105g\u0142ego strachu. Je\u015bli jednak we\u017amiemy pod uwag\u0119 realia polityki tej epoki, oka\u017ce si\u0119, \u017ce prawdziwie pot\u0119\u017cne \u015bredniowieczne pa\u0144stwo m\u00f3g\u0142 zbudowa\u0107 tylko cz\u0142owiek zdeterminowany, o jednoznacznych pogl\u0105dach i silnym mieczu. Za jego panowania Czechy sta\u0142y si\u0119 prawdziwym imperium. Boles\u0142aw poskramia\u0142 s\u0105siednie plemiona, pali\u0142 ich grody, eksterminowa\u0142 elity i zap\u0119dza\u0142 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy niewolnik\u00f3w na wielkie targowisko w Pradze. Sta\u0142 si\u0119 prawdziwym baronem europejskiego niewolnictwa i na zyskach z niego osadzi\u0142 gospodark\u0119 Czech.<\/p>\n
Tymczasem na p\u00f3\u0142nocy wr\u00f3s\u0142 mu konkurent: Mieszko I, kt\u00f3ry tak\u017ce handlowa\u0142 na du\u017c\u0105 skal\u0119 niewolnikami z pobitych przez siebie teren\u00f3w Wielkopolski. Tyle, \u017ce korzysta\u0142 ze szlak\u00f3w wywozu ludzi prowadzonych przez kupc\u00f3w ze Skandynawii i Rusii, a nie przez targ w Pradze, co dla Boles\u0142awa stanowi\u0142o ogromny uszczerbek w bud\u017cecie. \u015alub Dobrawy mia\u0142 zagwarantowa\u0107, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 niewolnik\u00f3w Mieszka b\u0119dzie trafia\u0142a do Pragi.<\/p>\n
Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce terror na dworze dotyczy\u0142 nie tylko podw\u0142adnych, ale tak\u017ce dzieci w\u0142adcy. Dorasta\u0142y one z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 praktyk tatusia, obserwuj\u0105c jednocze\u015bnie jego sukcesy. Dzieci ucz\u0105 si\u0119, przyswajaj\u0105c wzorce doros\u0142ych – Dobrawa tak\u017ce wyci\u0105ga\u0142a swoje wnioski, a od ojca nauczy\u0142a si\u0119 wi\u0119cej, ni\u017c mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107. W powszechnej \u015bwiadomo\u015bci maluje si\u0119 jej obraz jako potulnej, pokornej mniszki, kt\u00f3ra po\u015bwi\u0119ci\u0142a swoj\u0105 cze\u015b\u0107 na o\u0142tarzu ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Mieszkiem. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n
Warto tak\u017ce podkre\u015bli\u0107 pewien fakt, kt\u00f3ry w dalszej opowie\u015bci oka\u017ce si\u0119 istotny. Ot\u00f3\u017c Dobrawa wychodz\u0105c za Mieszka, by\u0142a wdow\u0105. Nie ma dok\u0142adnych informacji ani kto by\u0142 jej pierwszym m\u0119\u017cem, ani w jakich okoliczno\u015bciach zmar\u0142. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce po \u015bmierci m\u0119\u017ca z\u0142o\u017cy\u0142a tzw. \u015bluby wdowie. Raczej nie zrobi\u0142a tego z pobudek religijnych, a zwyczajowych. Kobiety o takim statusie cieszy\u0142y si\u0119 stosunkowo du\u017c\u0105 swobod\u0105, uniezale\u017cnia\u0142y si\u0119 od m\u0119\u017cczyzn w rodzinie, mog\u0142y nadal korzysta\u0107 z maj\u0105tku zmar\u0142ego m\u0119\u017ca. Traktowano je z respektem, ale nie obowi\u0105zywa\u0142y je zasady \u017cycia klasztornego ani \u015bluby zakonne.<\/p>\n
![\"Dobrawa](\"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Dobrawa-229x300.jpg\")
<\/p>\n
Staj\u0105ca na \u015blubnym kobiercu z Mieszkiem kobieta, by\u0142a osob\u0105 dojrza\u0142\u0105. Lata sp\u0119dzone na dworze ojca nauczy\u0142y j\u0105 prawide\u0142 polityki, a pierwsze ma\u0142\u017ce\u0144stwo kontakt\u00f3w z m\u0119\u017cczyznami (pewnie niekt\u00f3rzy powiedzieliby, \u017ce chodzi w istocie o manipulacj\u0119). Prawdopodobnie Dobrawa sp\u0119dzi\u0142a kilka lat na dworze niemieckim – zna\u0142a tamtejsze obyczaje, system polityczny oraz uk\u0142ady towarzyskie. Z dworu praskiego wynios\u0142a zapewne patologiczn\u0105 nieufno\u015b\u0107, cynizm, dum\u0119 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej pozycji. Prawdopodobnie umia\u0142a czyta\u0107 (cho\u0107 nie jest pewne czy umia\u0142a pisa\u0107), a Mieszko by\u0142 analfabet\u0105. By\u0142a obyta ze \u015bwiatem kultury \u0142aci\u0144skiej, zna\u0142a prawa, obowi\u0105zki i inne obyczaje. Tymczasem ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko by\u0142 prostym wojownikiem, cho\u0107 obdarzonym zmys\u0142em politycznym, inteligencj\u0105 i sprytem. Je\u015bli Dobrawa chcia\u0142a by\u0107 kim\u015b w nowej ojczy\u017anie, czeka\u0142o j\u0105 mn\u00f3stwo pracy.<\/p>\n
Jak to ze chrztem by\u0142o?<\/span><\/h3>\nHistorycy s\u0105 raczej zgodni – najpierw by\u0142 \u015blub, a potem chrzest.<\/p>\n
Nie ma dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych wiek narzeczonych. Prawdopodobnie oboje byli oko\u0142o trzydziestki. Natomiast pewne jest, \u017ce Dobrawa dotar\u0142a do siedziby Mieszka w styczniu w 965 roku. Przyjmuje si\u0119 tak\u0105 dat\u0119 z racji tego, \u017ce w okresie letnim, wiosennym czy jesiennym wielotygodniowa podr\u00f3\u017c orszaku ksi\u0119\u017cnej przez \u015bwie\u017co wyr\u0105bane dukty pa\u0144stwa polskiego by\u0142o niemo\u017cliwe. Jedynie \u015bnieg i mr\u00f3z sprzyja\u0142y podr\u00f3\u017cy i dawa\u0142y szans\u0119 na bezpieczne przeprawienie si\u0119 przez zamarzni\u0119te rzeki i b\u0142ota.<\/p>\n
Wbrew temu, co wynie\u015bli\u015bmy ze szko\u0142y, r\u00f3\u017cnice religijne nie by\u0142y przeszkod\u0105 dla zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, bo \u2026 w X wieku praktycznie nie istnia\u0142y \u015bluby ko\u015bcielne. W ca\u0142ej chrze\u015bcija\u0144skiej Europie \u015bluby zawierano wg ludowych, lokalnych tradycji. Panowa\u0142o przekonanie, \u017ce zwi\u0105zki zawierane s\u0105 przez osoby \u015bwieckie i ksi\u0119\u017cy to w og\u00f3le nie powinno zajmowa\u0107. Zacznie si\u0119 to zmienia\u0107 dopiero za 100 lat.<\/p>\n
Tymczasem odby\u0142 si\u0119 \u015blub i weselna uczta, a po niej (a precyzyjnie ujmuj\u0105c w jej trakcie) nadszed\u0142 czas na rytua\u0142, kt\u00f3ry znamy bardziej z czas\u00f3w sarmackich, ale w \u015bredniowieczu tak\u017ce by\u0142 praktykowany, czyli o pok\u0142adziny – rytualny stosunek nowo\u017ce\u0144c\u00f3w odbywany niemal\u017ce na oczach biesiadnik\u00f3w.\u00a0 Jednak Dobrawa stanowczo odm\u00f3wi\u0142a udzia\u0142u w nim, o czym donosi nieco \u015bwi\u0119toszkowaty kronikarz Kosmas. Trzeba wszak\u017ce wyja\u015bni\u0107 pewn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w rozumieniu tego rytua\u0142u pomi\u0119dzy wczesnym \u015bredniowieczem a o\u015bwieceniem. Sarmaci oczekiwali, \u017ce zakrwawiona koszula panny m\u0142odej b\u0119dzie dowodem jej cnoty. Tymczasem w \u015bredniowieczu nie chodzi\u0142o o cnot\u0119, bo nikt jej nie oczekiwa\u0142 \u2013 by\u0142 to czas du\u017cej swobody w tym obszarze \u017cycia. Ca\u0142a biesiada weselna na piastowskim dworze odbywa\u0142a si\u0119 ku czci przodk\u00f3w pana m\u0142odego i wyznawanych przez niego bog\u00f3w.\u00a0 Seks w noc po\u015blubn\u0105 uchodzi\u0142 za akt ofiary sk\u0142adanej b\u00f3stwom \u2013 taka fizyczna modlitwa. Krew na koszuli oznacza\u0142a, \u017ce bogowie przyj\u0119li ofiar\u0119 i zaakceptowali ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Dobrawa jako chrze\u015bcijanka nie zamierza\u0142a sk\u0142ada\u0107 swojego cia\u0142a w ofierze ba\u0142wochwalcom. I by\u0142a w tym nieprzejednana.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko tak naprawd\u0119 nie by\u0142 za bardzo zainteresowany wdzi\u0119kami Dobrawy. Coraz wi\u0119cej przes\u0142anek potwierdza, \u017ce dysponowa\u0142 \u201eharemem na\u0142o\u017cnic\u201d, co w \u00f3wczesnym poga\u0144skim \u015bwiecie by\u0142o ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 norm\u0105. Stanowi\u0142o to dow\u00f3d bogactwa i wp\u0142yw\u00f3w, bo nie ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na bi\u017cuteri\u0119, stroje, luksusowe zakwaterowanie dla grona swoich pa\u0144. Odmowa ksi\u0119\u017cnej publicznie ksi\u0119cia poni\u017cy\u0142a. Nie by\u0142 w stanie zrozumie\u0107 motywacji nowo po\u015blubionej \u017cony. W rewan\u017cu nie wykazywa\u0142 zbytniego zainteresowania jej osob\u0105 i prezentowa\u0142 lekcewa\u017c\u0105cy stosunek do ma\u0142\u017conki. Jednocze\u015bnie wiedzia\u0142, \u017ce ksi\u0119\u017cnej nie mo\u017ce spa\u015b\u0107 w\u0142os z g\u0142owy, gdy\u017c obawia\u0142 si\u0119 zemsty Przemy\u015blida. Dobrawa przyzwyczajona do wiecznego dogadzania czeskiego dworu prze\u017cy\u0142a zaskoczenie. Zrozumia\u0142a, \u017ce musi zademonstrowa\u0107, \u017ce dostrzeg\u0142a sw\u00f3j b\u0142\u0105d i \u017ce jest w stanie dostosowa\u0107 si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cych regu\u0142, po to, by m\u00f3c mie\u0107 wp\u0142yw na m\u0119\u017ca. Niebawem nadarzy\u0142a si\u0119 okazja. Nadszed\u0142 Wielki Post, w kt\u00f3rym nie umartwia\u0142a ona swojego cia\u0142a i spo\u017cywa\u0142a mi\u0119so, co nie umkn\u0119\u0142o uwadze w\u0142adcy. Potem Dobrawa pr\u00f3bowa\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119 ksi\u0119cia, a dysponowa\u0142a nader cenn\u0105 w tym dziki kraju walut\u0105 \u2013 wiedz\u0105 i b\u0142yskotkami.<\/p>\n
Snu\u0142a wi\u0119c opowie\u015bci o zwyczajach na obcych dworach, o fortelach militarnych swojego ojca, prezentowa\u0142a kadzid\u0142a zmieniaj\u0105ce zapach cia\u0142a, \u201esztuczki\u201d zmieniaj\u0105ce kolor pergaminu. Dla Dobrawy wychowanej na cywilizowanym dworze czeskim, znaj\u0105cej ksi\u0119gi i malowid\u0142a ko\u015bcielne by\u0142y to sprawy znane i zrozumia\u0142e, wr\u0119cz oczywiste, natomiast dla Mieszka \u2013 ksi\u0119cia dzikiego kraju -graniczy\u0142o to z magi\u0105. Dobrawa jednak konsekwentnie milcza\u0142a na temat swojej wiary.<\/p>\n
Kroniki donosz\u0105, \u017ce Dobrawa przyby\u0142a do kraju Mieszka, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 ca\u0142y orszak ludzi, panien s\u0142u\u017cebnych, zbrojnych i z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 co najmniej kilku duchownych, kt\u00f3rzy byli dobrze wyposa\u017ceni: dysponowali kielichami, puszkami na hosti\u0119, ornatami, lichtarzami i przeno\u015bnym o\u0142tarzem, a niewykluczone, \u017ce tak\u017ce namiotem liturgicznym z pi\u0119knymi zdobieniami. Mieszko, oczarowany skarbami liturgicznymi Dobrawy, musia\u0142 powoli zacz\u0105\u0107 inaczej traktowa\u0107 wiar\u0119 \u017cony, a opowie\u015bci o pot\u0119dze chrze\u015bcija\u0144skiego Boga nabra\u0142y innego wymiaru. Pami\u0119tajmy, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Polan \u017cy\u0142 w przekonaniu, \u017ce powodzenie, sukcesy militarne i bogactwo s\u0105 rezultatem przychylno\u015bci bog\u00f3w. Widzia\u0142 swoje k\u0142opoty, wnioskowa\u0142 zatem, \u017ce z przychylno\u015bci\u0105 jego bog\u00f3w co\u015b mo\u017ce by\u0107 nie tak. Obserwowa\u0142 liturgiczne \u015bwiecide\u0142ka ma\u0142\u017conki i mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ich warto\u015bci materialnej. W tych warunkach kryzys wiary jest niemal pewny. A Dobrawa dok\u0142adnie na to czeka\u0142a.<\/p>\n
W kilka miesi\u0119cy po przybyciu na pozna\u0144ski dw\u00f3r Dobrawa sta\u0142a si\u0119 najwierniejszym przyjacielem i powiernikiem ksi\u0119cia. Wsp\u00f3lnie podejmowali polityczne decyzje, analizowali sytuacj\u0119, a Dobrawa zach\u0119ca\u0142a m\u0119\u017ca do niekt\u00f3rych krok\u00f3w. Jedno jednak si\u0119 nie zmieni\u0142o \u2013 nadal byli bia\u0142ym ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Mieszkowi jako\u015b specjalnie to nie przeszkadza\u0142o \u2013 wszak ksi\u0105\u017c\u0119ce na\u0142o\u017cnice mia\u0142y si\u0119 znakomicie. Nie chodzi\u0142o tak\u017ce o szanta\u017cowanie ksi\u0119cia \u2013 tak nieroztropna nie by\u0142a. Problemem nie by\u0142 tak\u017ce harem. Chodzi\u0142o raczej o w\u0142asne sumienie i o \u2026 umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewidywania przysz\u0142o\u015bci. A dok\u0142adniej: ewentualnej pora\u017cki Mieszka jako w\u0142adcy. Jego pozycja nie by\u0142a wystarczaj\u0105co ugruntowana. A w przypadku kl\u0119ski, Dobrawa nie mia\u0142a zamiaru i\u015b\u0107 razem z nim na dno. O co chodzi\u0142o?<\/p>\n
\u00d3wczesny ko\u015bci\u00f3\u0142 dopuszcza\u0142 co prawda \u015blub z niewiernym, ale co do zbli\u017ce\u0144 intymnych z poganinem by\u0142 nieust\u0119pliwy. Znane by\u0142y historie r\u00f3\u017cnych w\u0142adczy\u0144 wydawanych za pogan, kt\u00f3re jednak z\u0142ama\u0142y zakazy (a co gorsza rodzi\u0142y poganom dzieci), w rezultacie czego by\u0142y g\u0142o\u015bno pi\u0119tnowane przez biskup\u00f3w, a ich potomstwo uchodzi\u0142o za diabelskie nasienie. Bia\u0142e ma\u0142\u017ce\u0144stwo mog\u0142o okaza\u0107 si\u0119 dla niej szalup\u0105 ratunkow\u0105 w razie pora\u017cki m\u0119\u017ca. Nieskonsumowany zwi\u0105zek wydawa\u0142 si\u0119 nie do ko\u0144ca legalny w \u015bwietle poga\u0144skich, piastowskich zwyczaj\u00f3w. Z kolei ko\u015bci\u00f3\u0142 g\u0142osi\u0142, i\u017c dopiero noc po\u015blubna zako\u0144czona sukcesem \u015bwiadczy o wa\u017cno\u015bci zwi\u0105zku. Zatem obie perspektywy dawa\u0142y szans\u0119 bezpiecznego powrotu do Czech pod jednym wszak\u017ce warunkiem \u2013 b\u0119dzie trzyma\u0107 ksi\u0119cia z daleka od siebie.<\/p>\n
Ma\u0142\u017conkowie, znaj\u0105c swoj\u0105 sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105, wykorzystuj\u0105c okoliczno\u015bci maj\u0105ce miejsce w pa\u0144stwach o\u015bciennych, podj\u0119li niezwykle ryzykown\u0105 decyzj\u0119, o udaniu si\u0119 do cesarza Ottona w celu zawarcia sojuszu. Szansa na to, \u017ce Mieszko wr\u00f3ci ca\u0142o z tej misji, by\u0142a znikoma. Jednak ku zdumieniu wszystkich cesarz uzna\u0142 Mieszka za swojego przyjaciela, co zdarza\u0142o si\u0119 niezwykle rzadko. A ju\u017c na pewno nie wobec poganina! I znowu: zakulisowo Dobrawa mia\u0142a sw\u00f3j niebagatelny wp\u0142yw na ten sukces \u2013 przygotowa\u0142a Mieszka do tej misji. Nie tylko przekaza\u0142a szczeg\u00f3\u0142owe informacje o cesarzu, ale przede wszystkim nauczy\u0142a dzikiego ksi\u0119cia dworskiej etykiety. Dzi\u0119ki temu uda\u0142o mu si\u0119 nie urazi\u0107 cesarza i zjedna\u0107 jego przychylno\u015b\u0107.<\/p>\n
Podczas wizyty u cesarza Mieszko zobaczy\u0142 na w\u0142asne oczy \u015bwiat, jaki dotychczas opisywa\u0142a mu \u017cona. A po powrocie zacz\u0105\u0142 wdra\u017ca\u0107 u siebie zmiany, zaczynaj\u0105c od rozpocz\u0119cia budowy pierwszego kamiennego pa\u0142acu na ziemiach polskich. W Poznaniu, na Ostrowie Tumskim. I to w\u0142a\u015bnie ten fakt, \u015bwiadczy o tym, \u017ce to raczej Pozna\u0144 w\u0142a\u015bnie by\u0142 stolic\u0105 pa\u0144stwa Mieszka, a nie Gniezno. Przynajmniej na pocz\u0105tku jego w\u0142adania. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce prawdopodobnie do pa\u0142acu dobudowano kaplic\u0119 dla Dobrawy \u2013 malutk\u0105, dziesi\u0119ciometrow\u0105, ale jednak kaplic\u0119.\u00a0Ta snu\u0142a dalej swoje opowie\u015bci do ucha m\u0119\u017ca, tym razem k\u0142ad\u0105c wi\u0119kszy nacisk na zwyci\u0119stwa militarne wodz\u00f3w walcz\u0105cych pod sztandarem Chrystusowym \u2013 przywo\u0142ywa\u0142a sukcesy ojca, wuja, Niemc\u00f3w. Nowa wiara zaczyna\u0142a by\u0107 coraz bardziej kusz\u0105ca dla Mieszka.<\/p>\n
Okoliczno\u015bci przyj\u0119cia chrztu przez ksi\u0119cia Mieszka s\u0105 zaskakuj\u0105ce i zupe\u0142nie niesp\u00f3jne z tym, czego ucz\u0105 nas w szko\u0142ach. Chrzty w\u0142adc\u00f3w by\u0142y \u015bwi\u0119towane niezwykle uroczy\u015bcie, a biskupi ich udzielaj\u0105cy rozg\u0142aszali swoje sukcesy chrystianizacyjne, aby budowa\u0107 swoje strefy wp\u0142yw\u00f3w. Podr\u0119cznik szkolne sugeruj\u0105, \u017ce Mieszko przyj\u0105\u0142 chrzest z Czech – tyle tylko, \u017ce by\u0142o to niemo\u017cliwe, gdy\u017c kraj ten w\u00f3wczas nie posiada\u0142 \u017cadnego biskupstwa. Istniej\u0105 te\u017c doniesienia, jakoby Mieszko zosta\u0142 chrze\u015bcijaninem w Ratyzbonie – tyle \u017ce wtedy biskup Bawarii chwali\u0142by si\u0119 takim osi\u0105gni\u0119ciem, a kroniki zar\u00f3wno niemieckie, jak i czeskie milcz\u0105 w tej sprawie. No wi\u0119c gdzie?<\/p>\n
No wygl\u0105da na to, \u017ce w \u2026 Poznaniu. Prawdopodobnie Dobrawa chcia\u0142a ku\u0107 \u017celazo, p\u00f3ki gor\u0105ce i kiedy tylko ksi\u0105\u017c\u0119 zgodzi\u0142 si\u0119 na chrzest, nie zamierza\u0142a czeka\u0107, a\u017c zmieni on zdanie w tej sprawie. D\u0142ugotrwa\u0142e przygotowania, wielotygodniowa podr\u00f3\u017c do katedry, nieprzewidywalne wydarzenia po drodze \u2013 wszystko to mog\u0142o obr\u00f3ci\u0107 w niwecz miesi\u0105ce jej stara\u0144, do czego dopu\u015bci\u0107 nie mog\u0142a. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce osobisty kapelan Dobrawy, kt\u00f3rego przywioz\u0142a z Czech \u2013 Jordan \u2013 ochrzci\u0142 Mieszka na miejscu. Szybko i bez ceregieli. Ceremonia mia\u0142a miejsce najprawdopodobniej 14 kwietnia 966 roku.<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie \u2013 OCHRZCI\u0141 MIESZKA, NIE POLSK\u0118!! Chrztu Polski jako takiego nigdy nie by\u0142o. Mi\u0119dzy bajki nale\u017cy te\u017c w\u0142o\u017cy\u0107 legendy, jakoby Mieszko szerzy\u0142 w kraju chrze\u015bcija\u0144stwo mieczem. Nic takiego nie nast\u0105pi\u0142o. Nale\u017cy domniemywa\u0107, \u017ce Mieszko gra\u0142 na dwa fronty \u2013 w jego \u015bwiadomo\u015bci obecne by\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce oczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy Chrystusowi, do czego si\u0119 zobowi\u0105za\u0142. Co jednak zupe\u0142nie nie przeszkadza na wszelki wypadek sk\u0142ada\u0107 ofiary bogom poga\u0144skim. Jad\u0142 mi\u0119so w dni postne, cho\u0107 pewnie z czasem coraz mniej, chc\u0105c sprawi\u0107 przyjemno\u015b\u0107 \u017conie. No i zapomina\u0142 nagminnie o pi\u0105tym przykazaniu. Wszak nied\u0142ugo po chrzcie Mieszko z sukcesem zwyci\u0119\u017cy\u0142 Lutyk\u00f3w, zdobywa\u0142 nowe tereny podbijaj\u0105c kolejne ludy o\u015bcienne, przy czym nie robi\u0142 tego z modlitewnikiem w d\u0142oni, a raczej ostrym mieczem. A Dobrawa raczej zach\u0119ca\u0142a go do ekspansji. No i nadal z sukcesem handlowa\u0142 \u017cywym towarem, zapewniaj\u0105c niebagatelne wp\u0142ywy do skarbca. Do XII wieku nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 przeprowadza\u0107 masowej chrystianizacji wielmo\u017c\u00f3w ani dociera\u0107 z wiar\u0105 pod tzw. strzechy. Widz\u0105c sukcesy ksi\u0119cia, jego krewniacy, dow\u00f3dcy, doradcy szli w jego \u015blady, gdy\u017c \u2026 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten nowy b\u00f3g jest bardziej przychylny.<\/p>\n
\u00a0Pierwsze chmury<\/span><\/h3>\nW 967 roku na \u015bwiat przychodzi pierworodny i jedyny syn Dobrawy i Mieszka. Tyle tylko, \u017ce \u2026 mi\u0119dzy chrztem ksi\u0119cia a narodzinami Boles\u0142awa raczej nie min\u0119\u0142o 9 miesi\u0119cy. Oczywi\u015bcie teoretycznie Chrobry m\u00f3g\u0142 by\u0107 wcze\u015bniakiem. Wiele wskakuje na to, \u017ce Dobrawa musia\u0142a wcze\u015bniej uzna\u0107, \u017ce trzeba udowodni\u0107 m\u0119\u017cowi swoje zaufanie do niego i utwierdzi\u0107 go w podj\u0119tej decyzji dotycz\u0105cej przyj\u0119cia chrztu. O takich motywacjach ksi\u0119\u017cnej wspomina kronikarz Thietmar. \u015awiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy prawdopodobnie tak\u017ce przyczyni\u0142a si\u0119 do zorganizowania szybkiej, lokalnej ceremonii.<\/p>\n
Nie mo\u017cna zapomina\u0107 o jeszcze jednej okoliczno\u015bci \u2013 w oczach ko\u015bcio\u0142a ich syn Boles\u0142aw by\u0142 b\u0119kartem, diabelskim nasieniem, kt\u00f3re szerzy z\u0142o, a matce mog\u0142a pom\u00f3c tylko pokuta za grzech. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 dr\u0119czy\u0142a Dobraw\u0119 i by\u0107 mo\u017ce temu nale\u017cy przypisywa\u0107 jej wielkie zaanga\u017cowanie w budow\u0119 kolejnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na ziemiach polskich, a tak\u017ce ich bogate wyposa\u017cenie i imponuj\u0105ce na tamte czasy zdobienia.<\/p>\n
Niestety wojowie Mieszka nie mieli hamulc\u00f3w, a przede wszystkim rozumu. Sam ksi\u0105\u017c\u0119 nie potrafi\u0142 ich w por\u0119 powstrzyma\u0107. Sytuacja zacz\u0119\u0142a wymyka\u0107 si\u0119 spod kontroli Dobrawy. Pierwszy raz ratowa\u0142a Mieszka z powa\u017cnych tarapat\u00f3w, kiedy jego dru\u017cyna rozgromi\u0142a odwiecznego wroga ksi\u0119cia \u2013 Wichmana. Dogonili uciekaj\u0105cych z pola bitwy i du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z nich wybili z min\u0105 krwi\u0105, zamiast wzi\u0105\u0107 ich do niewoli. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce Wichman by\u0142 krewnym cesarza Ottona, a zwyczaj nakazywa\u0142 zemst\u0119 na zab\u00f3jcy krewniaka. Gniew cesarza nie wr\u00f3\u017cy\u0142 niczego dobrego. Manipulacje Dobrawy doprowadzi\u0142y jednak do szcz\u0119\u015bliwego zako\u0144czenia sporu.<\/p>\n
Kolejna wpadka to bitwa pod Cedyni\u0105, kt\u00f3ra obros\u0142a legend\u0105 jako najwi\u0119kszy sukces zbrojny pierwszych Piast\u00f3w. Tymczasem prawda jest taka, \u017ce bitwa ta nie mia\u0142a wielkiego znaczenia i by\u0142a raczej p\u00f3\u0142prywatn\u0105 awantur\u0105 lokalnego mo\u017cnow\u0142adcy margrabiego Hodona. Tyle tylko, \u017ce Mieszko zn\u00f3w nie zapanowa\u0142 na swoimi wojami, w rezultacie czego \u201epo\u0142o\u017cyli trupem wszystkich najlepszych rycerzy\u201d. Niby Niemcy byli przyzwyczajeni do r\u00f3\u017cnego rodzaju potyczek na wschodnich rubie\u017cach. Ale nigdy nie by\u0142y one tak krwawe i nie kosztowa\u0142y tak wiele. Tym razem Dobrawa by\u0142a bezsilna \u2013 nale\u017ca\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017ckiej kary dla ksi\u0119cia. Cesarz za\u017c\u0105da\u0142, aby Mieszko w ci\u0105gu p\u00f3\u0142 roku przes\u0142a\u0142 na niemiecki dw\u00f3r swojego syna, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 zak\u0142adnikiem i gwarantem bezpiecze\u0144stwa. Tyle tylko, \u017ce Boles\u0142aw mia\u0142 dopiero 6 lat! Decyzja ta by\u0142a szokiem do Dobrawy.<\/p>\n
Wiedzia\u0142a, \u017ce na cesarskim dworze jest wielu takich zak\u0142adnik\u00f3w \u2013 s\u0105 oni traktowani z nale\u017cytym szacunkiem i zazwyczaj by\u0142 to dla nich czas nauki, nawi\u0105zywania kontakt\u00f3w, odnajdowania si\u0119 w politycznym \u015bwiecie. Dzieci by\u0142y cz\u0119sto wychowywane razem z dzie\u0107mi cesarza, chodzi\u0142y do szk\u00f3\u0142, razem odrabia\u0142y lekcje. Lepszej szko\u0142y nie mog\u0142a sobie wyobrazi\u0107. Dobrawa zna\u0142a sytuacj\u0119 i rozumia\u0142a, \u017ce je\u015bli porywczy m\u0105\u017c znowu narozrabia (a to by\u0142a raczej kwestia czasu), to ma\u0142y Boles\u0142aw stanie si\u0119 bohaterem pokazowej egzekucji. Sytuacja by\u0142a na tyle napi\u0119ta, \u017ce Mieszko nie odwi\u00f3z\u0142 syna, kt\u00f3rego powierzy\u0142 oddzia\u0142owi zbrojnych.<\/p>\n
Tymczasem do Poznania dotar\u0142y minorowe wie\u015bci: w Pradze zmar\u0142 Boles\u0142aw, ojciec Dobrawy. Trudno sobie wyobrazi\u0107, aby Dobrawa op\u0142akiwa\u0142a ojca. Wiedzia\u0142a natomiast, \u017ce jej pozycja polityczna jest zagro\u017cona. Z jednej strony robi\u0142a co mog\u0142a, aby by\u0107 wp\u0142ywow\u0105 \u017con\u0105 ksi\u0119cia. Z drugiej sojusz z Czechami by\u0142 kluczowy w tej uk\u0142adance.\u00a0 W \u00f3wczesnym \u015bwiecie sojusze to nie by\u0142y jakie\u015b wielkie porozumienia mi\u0119dzypa\u0144stwowe, a raczej umowy mi\u0119dzy d\u017centelmenami. Je\u015bli jeden z nich zmar\u0142, sojusz po prostu przestawa\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 i trzeba si\u0119 by\u0142o dogadywa\u0107 od pocz\u0105tku z jego nast\u0119pc\u0105.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d doradc\u00f3w Mieszka zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce os\u0142abienie Czech jest znakomit\u0105 okazj\u0105 do podporz\u0105dkowania sobie po\u0142udniowego s\u0105siada, a dow\u00f3dcy wojskowi ju\u017c si\u0119 \u015blinili na my\u015bl o bogactwach \u015al\u0105ska czy Ma\u0142opolski. Dobrawa znowu musia\u0142a wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zawar\u0142a porozumienie ze swoim bratem, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 tron po ojcu. W mi\u0119dzyczasie zmar\u0142 tak\u017ce cesarz Otton I. Mieszko b\u0142yskawicznie wykorzysta\u0142 zamieszanie zwi\u0105zane z przejmowaniem w\u0142adzy w cesarstwie i swoimi niejasnymi i zapewne kontrowersyjnymi metodami doprowadzi\u0142 do uwolnienia syna.<\/p>\n
Fortuna ko\u0142em si\u0119 toczy<\/span><\/h3>\nNie do ko\u0144ca wiadomo jak do tego dosz\u0142o, ale ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko wpl\u0105ta\u0142 si\u0119 jako sojusznik Boles\u0142awa \u2013 brata Dobrawy – w spisek zorganizowany przez ksi\u0119cia Bawarii i biskupa Fryzyngi przeciwko nowemu cesarzowi Ottonowi II. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d spiskowc\u00f3w jest zdrajca. W podzi\u0119kowaniu za zdrad\u0119 Otton II wyprawi\u0142 si\u0119 do Boles\u0142awa na Czechy, z \u0142atwym do przewidzenia skutkiem. Wnioski doradc\u00f3w Mieszka by\u0142y w tej sytuacji jednoznaczne: odnowienie sojuszu z Czechami by\u0142o katastrofalnym b\u0142\u0119dem \u2013 cesarz najpierw \u201ezaopiekowa\u0142 si\u0119\u201d Czechami, a potem skoncentruje si\u0119 na Wielkopolsce.<\/p>\n
W 977 roku Boles\u0142aw ukorzy\u0142 si\u0119 przed cesarzem i prosi\u0142 o \u0142ask\u0119 \u2013 zniszczenia Czech by\u0142y zbyt du\u017ce. Czarne scenariusze dotycz\u0105ce najazdu cesarza na ziemie ksi\u0119cia Mieszka zaczyna\u0142y nabiera\u0107 rzeczywistych kszta\u0142t\u00f3w. I wtedy w\u0142a\u015bnie \u2026 Dobrawa umiera. Nie ma pewno\u015bci czy kto\u015b jej pom\u00f3g\u0142, czy po prostu zm\u0119czona wieloletnim intensywnym \u017cyciem i stresami zmar\u0142a z wyczerpania.<\/p>\n
Potem w \u017cyciu Mieszka pojawi\u0142a si\u0119 Oda. Ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia \u2013 wr\u00f3cimy do niej w kolejnym numerze.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n
Jej ojcem by\u0142 Boles\u0142aw I Srogi. Przydomek Srogi nale\u017cy rozpatrywa\u0107 w kategoriach niedopowiedzenia \u2013 znacznie adekwatniejsze by\u0142oby okre\u015blenie: psychopata i morderca. Jak pisze kronikarz Kosmas, w\u0142adca Czech by\u0142\u00a0 \u201edrugim Kainem\u201d, \u201etyranem okrutniejszym od Heroda, straszniejszym od Nerona, przewy\u017cszaj\u0105cym Decjusza niegodziwo\u015bci\u0105 zbrodni, Dioklecjana srogo\u015bci\u0105\u201d. Tron zdoby\u0142, zabijaj\u0105c podst\u0119pnie swojego brata Wac\u0142awa. Nast\u0119pnie robi\u0142 mieczem czystki w\u015br\u00f3d jego zwolennik\u00f3w – kaza\u0142 topi\u0107 ich dzieci w We\u0142tawie, a wdowy po nich przymusowo wydawa\u0142 za m\u0105\u017c. Na praskim dworze zapanowa\u0142a atmosfera ci\u0105g\u0142ego strachu. Je\u015bli jednak we\u017amiemy pod uwag\u0119 realia polityki tej epoki, oka\u017ce si\u0119, \u017ce prawdziwie pot\u0119\u017cne \u015bredniowieczne pa\u0144stwo m\u00f3g\u0142 zbudowa\u0107 tylko cz\u0142owiek zdeterminowany, o jednoznacznych pogl\u0105dach i silnym mieczu. Za jego panowania Czechy sta\u0142y si\u0119 prawdziwym imperium. Boles\u0142aw poskramia\u0142 s\u0105siednie plemiona, pali\u0142 ich grody, eksterminowa\u0142 elity i zap\u0119dza\u0142 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy niewolnik\u00f3w na wielkie targowisko w Pradze. Sta\u0142 si\u0119 prawdziwym baronem europejskiego niewolnictwa i na zyskach z niego osadzi\u0142 gospodark\u0119 Czech.<\/p>\n
Tymczasem na p\u00f3\u0142nocy wr\u00f3s\u0142 mu konkurent: Mieszko I, kt\u00f3ry tak\u017ce handlowa\u0142 na du\u017c\u0105 skal\u0119 niewolnikami z pobitych przez siebie teren\u00f3w Wielkopolski. Tyle, \u017ce korzysta\u0142 ze szlak\u00f3w wywozu ludzi prowadzonych przez kupc\u00f3w ze Skandynawii i Rusii, a nie przez targ w Pradze, co dla Boles\u0142awa stanowi\u0142o ogromny uszczerbek w bud\u017cecie. \u015alub Dobrawy mia\u0142 zagwarantowa\u0107, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 niewolnik\u00f3w Mieszka b\u0119dzie trafia\u0142a do Pragi.<\/p>\n
Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce terror na dworze dotyczy\u0142 nie tylko podw\u0142adnych, ale tak\u017ce dzieci w\u0142adcy. Dorasta\u0142y one z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 praktyk tatusia, obserwuj\u0105c jednocze\u015bnie jego sukcesy. Dzieci ucz\u0105 si\u0119, przyswajaj\u0105c wzorce doros\u0142ych – Dobrawa tak\u017ce wyci\u0105ga\u0142a swoje wnioski, a od ojca nauczy\u0142a si\u0119 wi\u0119cej, ni\u017c mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107. W powszechnej \u015bwiadomo\u015bci maluje si\u0119 jej obraz jako potulnej, pokornej mniszki, kt\u00f3ra po\u015bwi\u0119ci\u0142a swoj\u0105 cze\u015b\u0107 na o\u0142tarzu ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Mieszkiem. Nic bardziej mylnego.<\/p>\n
Warto tak\u017ce podkre\u015bli\u0107 pewien fakt, kt\u00f3ry w dalszej opowie\u015bci oka\u017ce si\u0119 istotny. Ot\u00f3\u017c Dobrawa wychodz\u0105c za Mieszka, by\u0142a wdow\u0105. Nie ma dok\u0142adnych informacji ani kto by\u0142 jej pierwszym m\u0119\u017cem, ani w jakich okoliczno\u015bciach zmar\u0142. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce po \u015bmierci m\u0119\u017ca z\u0142o\u017cy\u0142a tzw. \u015bluby wdowie. Raczej nie zrobi\u0142a tego z pobudek religijnych, a zwyczajowych. Kobiety o takim statusie cieszy\u0142y si\u0119 stosunkowo du\u017c\u0105 swobod\u0105, uniezale\u017cnia\u0142y si\u0119 od m\u0119\u017cczyzn w rodzinie, mog\u0142y nadal korzysta\u0107 z maj\u0105tku zmar\u0142ego m\u0119\u017ca. Traktowano je z respektem, ale nie obowi\u0105zywa\u0142y je zasady \u017cycia klasztornego ani \u015bluby zakonne.<\/p>\n
<\/p>\n
Staj\u0105ca na \u015blubnym kobiercu z Mieszkiem kobieta, by\u0142a osob\u0105 dojrza\u0142\u0105. Lata sp\u0119dzone na dworze ojca nauczy\u0142y j\u0105 prawide\u0142 polityki, a pierwsze ma\u0142\u017ce\u0144stwo kontakt\u00f3w z m\u0119\u017cczyznami (pewnie niekt\u00f3rzy powiedzieliby, \u017ce chodzi w istocie o manipulacj\u0119). Prawdopodobnie Dobrawa sp\u0119dzi\u0142a kilka lat na dworze niemieckim – zna\u0142a tamtejsze obyczaje, system polityczny oraz uk\u0142ady towarzyskie. Z dworu praskiego wynios\u0142a zapewne patologiczn\u0105 nieufno\u015b\u0107, cynizm, dum\u0119 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej pozycji. Prawdopodobnie umia\u0142a czyta\u0107 (cho\u0107 nie jest pewne czy umia\u0142a pisa\u0107), a Mieszko by\u0142 analfabet\u0105. By\u0142a obyta ze \u015bwiatem kultury \u0142aci\u0144skiej, zna\u0142a prawa, obowi\u0105zki i inne obyczaje. Tymczasem ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko by\u0142 prostym wojownikiem, cho\u0107 obdarzonym zmys\u0142em politycznym, inteligencj\u0105 i sprytem. Je\u015bli Dobrawa chcia\u0142a by\u0107 kim\u015b w nowej ojczy\u017anie, czeka\u0142o j\u0105 mn\u00f3stwo pracy.<\/p>\n
Jak to ze chrztem by\u0142o?<\/span><\/h3>\nHistorycy s\u0105 raczej zgodni – najpierw by\u0142 \u015blub, a potem chrzest.<\/p>\n
Nie ma dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych wiek narzeczonych. Prawdopodobnie oboje byli oko\u0142o trzydziestki. Natomiast pewne jest, \u017ce Dobrawa dotar\u0142a do siedziby Mieszka w styczniu w 965 roku. Przyjmuje si\u0119 tak\u0105 dat\u0119 z racji tego, \u017ce w okresie letnim, wiosennym czy jesiennym wielotygodniowa podr\u00f3\u017c orszaku ksi\u0119\u017cnej przez \u015bwie\u017co wyr\u0105bane dukty pa\u0144stwa polskiego by\u0142o niemo\u017cliwe. Jedynie \u015bnieg i mr\u00f3z sprzyja\u0142y podr\u00f3\u017cy i dawa\u0142y szans\u0119 na bezpieczne przeprawienie si\u0119 przez zamarzni\u0119te rzeki i b\u0142ota.<\/p>\n
Wbrew temu, co wynie\u015bli\u015bmy ze szko\u0142y, r\u00f3\u017cnice religijne nie by\u0142y przeszkod\u0105 dla zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego, bo \u2026 w X wieku praktycznie nie istnia\u0142y \u015bluby ko\u015bcielne. W ca\u0142ej chrze\u015bcija\u0144skiej Europie \u015bluby zawierano wg ludowych, lokalnych tradycji. Panowa\u0142o przekonanie, \u017ce zwi\u0105zki zawierane s\u0105 przez osoby \u015bwieckie i ksi\u0119\u017cy to w og\u00f3le nie powinno zajmowa\u0107. Zacznie si\u0119 to zmienia\u0107 dopiero za 100 lat.<\/p>\n
Tymczasem odby\u0142 si\u0119 \u015blub i weselna uczta, a po niej (a precyzyjnie ujmuj\u0105c w jej trakcie) nadszed\u0142 czas na rytua\u0142, kt\u00f3ry znamy bardziej z czas\u00f3w sarmackich, ale w \u015bredniowieczu tak\u017ce by\u0142 praktykowany, czyli o pok\u0142adziny – rytualny stosunek nowo\u017ce\u0144c\u00f3w odbywany niemal\u017ce na oczach biesiadnik\u00f3w.\u00a0 Jednak Dobrawa stanowczo odm\u00f3wi\u0142a udzia\u0142u w nim, o czym donosi nieco \u015bwi\u0119toszkowaty kronikarz Kosmas. Trzeba wszak\u017ce wyja\u015bni\u0107 pewn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w rozumieniu tego rytua\u0142u pomi\u0119dzy wczesnym \u015bredniowieczem a o\u015bwieceniem. Sarmaci oczekiwali, \u017ce zakrwawiona koszula panny m\u0142odej b\u0119dzie dowodem jej cnoty. Tymczasem w \u015bredniowieczu nie chodzi\u0142o o cnot\u0119, bo nikt jej nie oczekiwa\u0142 \u2013 by\u0142 to czas du\u017cej swobody w tym obszarze \u017cycia. Ca\u0142a biesiada weselna na piastowskim dworze odbywa\u0142a si\u0119 ku czci przodk\u00f3w pana m\u0142odego i wyznawanych przez niego bog\u00f3w.\u00a0 Seks w noc po\u015blubn\u0105 uchodzi\u0142 za akt ofiary sk\u0142adanej b\u00f3stwom \u2013 taka fizyczna modlitwa. Krew na koszuli oznacza\u0142a, \u017ce bogowie przyj\u0119li ofiar\u0119 i zaakceptowali ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Dobrawa jako chrze\u015bcijanka nie zamierza\u0142a sk\u0142ada\u0107 swojego cia\u0142a w ofierze ba\u0142wochwalcom. I by\u0142a w tym nieprzejednana.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko tak naprawd\u0119 nie by\u0142 za bardzo zainteresowany wdzi\u0119kami Dobrawy. Coraz wi\u0119cej przes\u0142anek potwierdza, \u017ce dysponowa\u0142 \u201eharemem na\u0142o\u017cnic\u201d, co w \u00f3wczesnym poga\u0144skim \u015bwiecie by\u0142o ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 norm\u0105. Stanowi\u0142o to dow\u00f3d bogactwa i wp\u0142yw\u00f3w, bo nie ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na bi\u017cuteri\u0119, stroje, luksusowe zakwaterowanie dla grona swoich pa\u0144. Odmowa ksi\u0119\u017cnej publicznie ksi\u0119cia poni\u017cy\u0142a. Nie by\u0142 w stanie zrozumie\u0107 motywacji nowo po\u015blubionej \u017cony. W rewan\u017cu nie wykazywa\u0142 zbytniego zainteresowania jej osob\u0105 i prezentowa\u0142 lekcewa\u017c\u0105cy stosunek do ma\u0142\u017conki. Jednocze\u015bnie wiedzia\u0142, \u017ce ksi\u0119\u017cnej nie mo\u017ce spa\u015b\u0107 w\u0142os z g\u0142owy, gdy\u017c obawia\u0142 si\u0119 zemsty Przemy\u015blida. Dobrawa przyzwyczajona do wiecznego dogadzania czeskiego dworu prze\u017cy\u0142a zaskoczenie. Zrozumia\u0142a, \u017ce musi zademonstrowa\u0107, \u017ce dostrzeg\u0142a sw\u00f3j b\u0142\u0105d i \u017ce jest w stanie dostosowa\u0107 si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cych regu\u0142, po to, by m\u00f3c mie\u0107 wp\u0142yw na m\u0119\u017ca. Niebawem nadarzy\u0142a si\u0119 okazja. Nadszed\u0142 Wielki Post, w kt\u00f3rym nie umartwia\u0142a ona swojego cia\u0142a i spo\u017cywa\u0142a mi\u0119so, co nie umkn\u0119\u0142o uwadze w\u0142adcy. Potem Dobrawa pr\u00f3bowa\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119 ksi\u0119cia, a dysponowa\u0142a nader cenn\u0105 w tym dziki kraju walut\u0105 \u2013 wiedz\u0105 i b\u0142yskotkami.<\/p>\n
Snu\u0142a wi\u0119c opowie\u015bci o zwyczajach na obcych dworach, o fortelach militarnych swojego ojca, prezentowa\u0142a kadzid\u0142a zmieniaj\u0105ce zapach cia\u0142a, \u201esztuczki\u201d zmieniaj\u0105ce kolor pergaminu. Dla Dobrawy wychowanej na cywilizowanym dworze czeskim, znaj\u0105cej ksi\u0119gi i malowid\u0142a ko\u015bcielne by\u0142y to sprawy znane i zrozumia\u0142e, wr\u0119cz oczywiste, natomiast dla Mieszka \u2013 ksi\u0119cia dzikiego kraju -graniczy\u0142o to z magi\u0105. Dobrawa jednak konsekwentnie milcza\u0142a na temat swojej wiary.<\/p>\n
Kroniki donosz\u0105, \u017ce Dobrawa przyby\u0142a do kraju Mieszka, zabieraj\u0105c ze sob\u0105 ca\u0142y orszak ludzi, panien s\u0142u\u017cebnych, zbrojnych i z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 co najmniej kilku duchownych, kt\u00f3rzy byli dobrze wyposa\u017ceni: dysponowali kielichami, puszkami na hosti\u0119, ornatami, lichtarzami i przeno\u015bnym o\u0142tarzem, a niewykluczone, \u017ce tak\u017ce namiotem liturgicznym z pi\u0119knymi zdobieniami. Mieszko, oczarowany skarbami liturgicznymi Dobrawy, musia\u0142 powoli zacz\u0105\u0107 inaczej traktowa\u0107 wiar\u0119 \u017cony, a opowie\u015bci o pot\u0119dze chrze\u015bcija\u0144skiego Boga nabra\u0142y innego wymiaru. Pami\u0119tajmy, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Polan \u017cy\u0142 w przekonaniu, \u017ce powodzenie, sukcesy militarne i bogactwo s\u0105 rezultatem przychylno\u015bci bog\u00f3w. Widzia\u0142 swoje k\u0142opoty, wnioskowa\u0142 zatem, \u017ce z przychylno\u015bci\u0105 jego bog\u00f3w co\u015b mo\u017ce by\u0107 nie tak. Obserwowa\u0142 liturgiczne \u015bwiecide\u0142ka ma\u0142\u017conki i mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ich warto\u015bci materialnej. W tych warunkach kryzys wiary jest niemal pewny. A Dobrawa dok\u0142adnie na to czeka\u0142a.<\/p>\n
W kilka miesi\u0119cy po przybyciu na pozna\u0144ski dw\u00f3r Dobrawa sta\u0142a si\u0119 najwierniejszym przyjacielem i powiernikiem ksi\u0119cia. Wsp\u00f3lnie podejmowali polityczne decyzje, analizowali sytuacj\u0119, a Dobrawa zach\u0119ca\u0142a m\u0119\u017ca do niekt\u00f3rych krok\u00f3w. Jedno jednak si\u0119 nie zmieni\u0142o \u2013 nadal byli bia\u0142ym ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Mieszkowi jako\u015b specjalnie to nie przeszkadza\u0142o \u2013 wszak ksi\u0105\u017c\u0119ce na\u0142o\u017cnice mia\u0142y si\u0119 znakomicie. Nie chodzi\u0142o tak\u017ce o szanta\u017cowanie ksi\u0119cia \u2013 tak nieroztropna nie by\u0142a. Problemem nie by\u0142 tak\u017ce harem. Chodzi\u0142o raczej o w\u0142asne sumienie i o \u2026 umiej\u0119tno\u015b\u0107 przewidywania przysz\u0142o\u015bci. A dok\u0142adniej: ewentualnej pora\u017cki Mieszka jako w\u0142adcy. Jego pozycja nie by\u0142a wystarczaj\u0105co ugruntowana. A w przypadku kl\u0119ski, Dobrawa nie mia\u0142a zamiaru i\u015b\u0107 razem z nim na dno. O co chodzi\u0142o?<\/p>\n
\u00d3wczesny ko\u015bci\u00f3\u0142 dopuszcza\u0142 co prawda \u015blub z niewiernym, ale co do zbli\u017ce\u0144 intymnych z poganinem by\u0142 nieust\u0119pliwy. Znane by\u0142y historie r\u00f3\u017cnych w\u0142adczy\u0144 wydawanych za pogan, kt\u00f3re jednak z\u0142ama\u0142y zakazy (a co gorsza rodzi\u0142y poganom dzieci), w rezultacie czego by\u0142y g\u0142o\u015bno pi\u0119tnowane przez biskup\u00f3w, a ich potomstwo uchodzi\u0142o za diabelskie nasienie. Bia\u0142e ma\u0142\u017ce\u0144stwo mog\u0142o okaza\u0107 si\u0119 dla niej szalup\u0105 ratunkow\u0105 w razie pora\u017cki m\u0119\u017ca. Nieskonsumowany zwi\u0105zek wydawa\u0142 si\u0119 nie do ko\u0144ca legalny w \u015bwietle poga\u0144skich, piastowskich zwyczaj\u00f3w. Z kolei ko\u015bci\u00f3\u0142 g\u0142osi\u0142, i\u017c dopiero noc po\u015blubna zako\u0144czona sukcesem \u015bwiadczy o wa\u017cno\u015bci zwi\u0105zku. Zatem obie perspektywy dawa\u0142y szans\u0119 bezpiecznego powrotu do Czech pod jednym wszak\u017ce warunkiem \u2013 b\u0119dzie trzyma\u0107 ksi\u0119cia z daleka od siebie.<\/p>\n
Ma\u0142\u017conkowie, znaj\u0105c swoj\u0105 sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105, wykorzystuj\u0105c okoliczno\u015bci maj\u0105ce miejsce w pa\u0144stwach o\u015bciennych, podj\u0119li niezwykle ryzykown\u0105 decyzj\u0119, o udaniu si\u0119 do cesarza Ottona w celu zawarcia sojuszu. Szansa na to, \u017ce Mieszko wr\u00f3ci ca\u0142o z tej misji, by\u0142a znikoma. Jednak ku zdumieniu wszystkich cesarz uzna\u0142 Mieszka za swojego przyjaciela, co zdarza\u0142o si\u0119 niezwykle rzadko. A ju\u017c na pewno nie wobec poganina! I znowu: zakulisowo Dobrawa mia\u0142a sw\u00f3j niebagatelny wp\u0142yw na ten sukces \u2013 przygotowa\u0142a Mieszka do tej misji. Nie tylko przekaza\u0142a szczeg\u00f3\u0142owe informacje o cesarzu, ale przede wszystkim nauczy\u0142a dzikiego ksi\u0119cia dworskiej etykiety. Dzi\u0119ki temu uda\u0142o mu si\u0119 nie urazi\u0107 cesarza i zjedna\u0107 jego przychylno\u015b\u0107.<\/p>\n
Podczas wizyty u cesarza Mieszko zobaczy\u0142 na w\u0142asne oczy \u015bwiat, jaki dotychczas opisywa\u0142a mu \u017cona. A po powrocie zacz\u0105\u0142 wdra\u017ca\u0107 u siebie zmiany, zaczynaj\u0105c od rozpocz\u0119cia budowy pierwszego kamiennego pa\u0142acu na ziemiach polskich. W Poznaniu, na Ostrowie Tumskim. I to w\u0142a\u015bnie ten fakt, \u015bwiadczy o tym, \u017ce to raczej Pozna\u0144 w\u0142a\u015bnie by\u0142 stolic\u0105 pa\u0144stwa Mieszka, a nie Gniezno. Przynajmniej na pocz\u0105tku jego w\u0142adania. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce prawdopodobnie do pa\u0142acu dobudowano kaplic\u0119 dla Dobrawy \u2013 malutk\u0105, dziesi\u0119ciometrow\u0105, ale jednak kaplic\u0119.\u00a0Ta snu\u0142a dalej swoje opowie\u015bci do ucha m\u0119\u017ca, tym razem k\u0142ad\u0105c wi\u0119kszy nacisk na zwyci\u0119stwa militarne wodz\u00f3w walcz\u0105cych pod sztandarem Chrystusowym \u2013 przywo\u0142ywa\u0142a sukcesy ojca, wuja, Niemc\u00f3w. Nowa wiara zaczyna\u0142a by\u0107 coraz bardziej kusz\u0105ca dla Mieszka.<\/p>\n
Okoliczno\u015bci przyj\u0119cia chrztu przez ksi\u0119cia Mieszka s\u0105 zaskakuj\u0105ce i zupe\u0142nie niesp\u00f3jne z tym, czego ucz\u0105 nas w szko\u0142ach. Chrzty w\u0142adc\u00f3w by\u0142y \u015bwi\u0119towane niezwykle uroczy\u015bcie, a biskupi ich udzielaj\u0105cy rozg\u0142aszali swoje sukcesy chrystianizacyjne, aby budowa\u0107 swoje strefy wp\u0142yw\u00f3w. Podr\u0119cznik szkolne sugeruj\u0105, \u017ce Mieszko przyj\u0105\u0142 chrzest z Czech – tyle tylko, \u017ce by\u0142o to niemo\u017cliwe, gdy\u017c kraj ten w\u00f3wczas nie posiada\u0142 \u017cadnego biskupstwa. Istniej\u0105 te\u017c doniesienia, jakoby Mieszko zosta\u0142 chrze\u015bcijaninem w Ratyzbonie – tyle \u017ce wtedy biskup Bawarii chwali\u0142by si\u0119 takim osi\u0105gni\u0119ciem, a kroniki zar\u00f3wno niemieckie, jak i czeskie milcz\u0105 w tej sprawie. No wi\u0119c gdzie?<\/p>\n
No wygl\u0105da na to, \u017ce w \u2026 Poznaniu. Prawdopodobnie Dobrawa chcia\u0142a ku\u0107 \u017celazo, p\u00f3ki gor\u0105ce i kiedy tylko ksi\u0105\u017c\u0119 zgodzi\u0142 si\u0119 na chrzest, nie zamierza\u0142a czeka\u0107, a\u017c zmieni on zdanie w tej sprawie. D\u0142ugotrwa\u0142e przygotowania, wielotygodniowa podr\u00f3\u017c do katedry, nieprzewidywalne wydarzenia po drodze \u2013 wszystko to mog\u0142o obr\u00f3ci\u0107 w niwecz miesi\u0105ce jej stara\u0144, do czego dopu\u015bci\u0107 nie mog\u0142a. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce osobisty kapelan Dobrawy, kt\u00f3rego przywioz\u0142a z Czech \u2013 Jordan \u2013 ochrzci\u0142 Mieszka na miejscu. Szybko i bez ceregieli. Ceremonia mia\u0142a miejsce najprawdopodobniej 14 kwietnia 966 roku.<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie \u2013 OCHRZCI\u0141 MIESZKA, NIE POLSK\u0118!! Chrztu Polski jako takiego nigdy nie by\u0142o. Mi\u0119dzy bajki nale\u017cy te\u017c w\u0142o\u017cy\u0107 legendy, jakoby Mieszko szerzy\u0142 w kraju chrze\u015bcija\u0144stwo mieczem. Nic takiego nie nast\u0105pi\u0142o. Nale\u017cy domniemywa\u0107, \u017ce Mieszko gra\u0142 na dwa fronty \u2013 w jego \u015bwiadomo\u015bci obecne by\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce oczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy Chrystusowi, do czego si\u0119 zobowi\u0105za\u0142. Co jednak zupe\u0142nie nie przeszkadza na wszelki wypadek sk\u0142ada\u0107 ofiary bogom poga\u0144skim. Jad\u0142 mi\u0119so w dni postne, cho\u0107 pewnie z czasem coraz mniej, chc\u0105c sprawi\u0107 przyjemno\u015b\u0107 \u017conie. No i zapomina\u0142 nagminnie o pi\u0105tym przykazaniu. Wszak nied\u0142ugo po chrzcie Mieszko z sukcesem zwyci\u0119\u017cy\u0142 Lutyk\u00f3w, zdobywa\u0142 nowe tereny podbijaj\u0105c kolejne ludy o\u015bcienne, przy czym nie robi\u0142 tego z modlitewnikiem w d\u0142oni, a raczej ostrym mieczem. A Dobrawa raczej zach\u0119ca\u0142a go do ekspansji. No i nadal z sukcesem handlowa\u0142 \u017cywym towarem, zapewniaj\u0105c niebagatelne wp\u0142ywy do skarbca. Do XII wieku nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 przeprowadza\u0107 masowej chrystianizacji wielmo\u017c\u00f3w ani dociera\u0107 z wiar\u0105 pod tzw. strzechy. Widz\u0105c sukcesy ksi\u0119cia, jego krewniacy, dow\u00f3dcy, doradcy szli w jego \u015blady, gdy\u017c \u2026 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten nowy b\u00f3g jest bardziej przychylny.<\/p>\n
\u00a0Pierwsze chmury<\/span><\/h3>\nW 967 roku na \u015bwiat przychodzi pierworodny i jedyny syn Dobrawy i Mieszka. Tyle tylko, \u017ce \u2026 mi\u0119dzy chrztem ksi\u0119cia a narodzinami Boles\u0142awa raczej nie min\u0119\u0142o 9 miesi\u0119cy. Oczywi\u015bcie teoretycznie Chrobry m\u00f3g\u0142 by\u0107 wcze\u015bniakiem. Wiele wskakuje na to, \u017ce Dobrawa musia\u0142a wcze\u015bniej uzna\u0107, \u017ce trzeba udowodni\u0107 m\u0119\u017cowi swoje zaufanie do niego i utwierdzi\u0107 go w podj\u0119tej decyzji dotycz\u0105cej przyj\u0119cia chrztu. O takich motywacjach ksi\u0119\u017cnej wspomina kronikarz Thietmar. \u015awiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy prawdopodobnie tak\u017ce przyczyni\u0142a si\u0119 do zorganizowania szybkiej, lokalnej ceremonii.<\/p>\n
Nie mo\u017cna zapomina\u0107 o jeszcze jednej okoliczno\u015bci \u2013 w oczach ko\u015bcio\u0142a ich syn Boles\u0142aw by\u0142 b\u0119kartem, diabelskim nasieniem, kt\u00f3re szerzy z\u0142o, a matce mog\u0142a pom\u00f3c tylko pokuta za grzech. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 dr\u0119czy\u0142a Dobraw\u0119 i by\u0107 mo\u017ce temu nale\u017cy przypisywa\u0107 jej wielkie zaanga\u017cowanie w budow\u0119 kolejnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na ziemiach polskich, a tak\u017ce ich bogate wyposa\u017cenie i imponuj\u0105ce na tamte czasy zdobienia.<\/p>\n
Niestety wojowie Mieszka nie mieli hamulc\u00f3w, a przede wszystkim rozumu. Sam ksi\u0105\u017c\u0119 nie potrafi\u0142 ich w por\u0119 powstrzyma\u0107. Sytuacja zacz\u0119\u0142a wymyka\u0107 si\u0119 spod kontroli Dobrawy. Pierwszy raz ratowa\u0142a Mieszka z powa\u017cnych tarapat\u00f3w, kiedy jego dru\u017cyna rozgromi\u0142a odwiecznego wroga ksi\u0119cia \u2013 Wichmana. Dogonili uciekaj\u0105cych z pola bitwy i du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z nich wybili z min\u0105 krwi\u0105, zamiast wzi\u0105\u0107 ich do niewoli. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce Wichman by\u0142 krewnym cesarza Ottona, a zwyczaj nakazywa\u0142 zemst\u0119 na zab\u00f3jcy krewniaka. Gniew cesarza nie wr\u00f3\u017cy\u0142 niczego dobrego. Manipulacje Dobrawy doprowadzi\u0142y jednak do szcz\u0119\u015bliwego zako\u0144czenia sporu.<\/p>\n
Kolejna wpadka to bitwa pod Cedyni\u0105, kt\u00f3ra obros\u0142a legend\u0105 jako najwi\u0119kszy sukces zbrojny pierwszych Piast\u00f3w. Tymczasem prawda jest taka, \u017ce bitwa ta nie mia\u0142a wielkiego znaczenia i by\u0142a raczej p\u00f3\u0142prywatn\u0105 awantur\u0105 lokalnego mo\u017cnow\u0142adcy margrabiego Hodona. Tyle tylko, \u017ce Mieszko zn\u00f3w nie zapanowa\u0142 na swoimi wojami, w rezultacie czego \u201epo\u0142o\u017cyli trupem wszystkich najlepszych rycerzy\u201d. Niby Niemcy byli przyzwyczajeni do r\u00f3\u017cnego rodzaju potyczek na wschodnich rubie\u017cach. Ale nigdy nie by\u0142y one tak krwawe i nie kosztowa\u0142y tak wiele. Tym razem Dobrawa by\u0142a bezsilna \u2013 nale\u017ca\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017ckiej kary dla ksi\u0119cia. Cesarz za\u017c\u0105da\u0142, aby Mieszko w ci\u0105gu p\u00f3\u0142 roku przes\u0142a\u0142 na niemiecki dw\u00f3r swojego syna, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 zak\u0142adnikiem i gwarantem bezpiecze\u0144stwa. Tyle tylko, \u017ce Boles\u0142aw mia\u0142 dopiero 6 lat! Decyzja ta by\u0142a szokiem do Dobrawy.<\/p>\n
Wiedzia\u0142a, \u017ce na cesarskim dworze jest wielu takich zak\u0142adnik\u00f3w \u2013 s\u0105 oni traktowani z nale\u017cytym szacunkiem i zazwyczaj by\u0142 to dla nich czas nauki, nawi\u0105zywania kontakt\u00f3w, odnajdowania si\u0119 w politycznym \u015bwiecie. Dzieci by\u0142y cz\u0119sto wychowywane razem z dzie\u0107mi cesarza, chodzi\u0142y do szk\u00f3\u0142, razem odrabia\u0142y lekcje. Lepszej szko\u0142y nie mog\u0142a sobie wyobrazi\u0107. Dobrawa zna\u0142a sytuacj\u0119 i rozumia\u0142a, \u017ce je\u015bli porywczy m\u0105\u017c znowu narozrabia (a to by\u0142a raczej kwestia czasu), to ma\u0142y Boles\u0142aw stanie si\u0119 bohaterem pokazowej egzekucji. Sytuacja by\u0142a na tyle napi\u0119ta, \u017ce Mieszko nie odwi\u00f3z\u0142 syna, kt\u00f3rego powierzy\u0142 oddzia\u0142owi zbrojnych.<\/p>\n
Tymczasem do Poznania dotar\u0142y minorowe wie\u015bci: w Pradze zmar\u0142 Boles\u0142aw, ojciec Dobrawy. Trudno sobie wyobrazi\u0107, aby Dobrawa op\u0142akiwa\u0142a ojca. Wiedzia\u0142a natomiast, \u017ce jej pozycja polityczna jest zagro\u017cona. Z jednej strony robi\u0142a co mog\u0142a, aby by\u0107 wp\u0142ywow\u0105 \u017con\u0105 ksi\u0119cia. Z drugiej sojusz z Czechami by\u0142 kluczowy w tej uk\u0142adance.\u00a0 W \u00f3wczesnym \u015bwiecie sojusze to nie by\u0142y jakie\u015b wielkie porozumienia mi\u0119dzypa\u0144stwowe, a raczej umowy mi\u0119dzy d\u017centelmenami. Je\u015bli jeden z nich zmar\u0142, sojusz po prostu przestawa\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 i trzeba si\u0119 by\u0142o dogadywa\u0107 od pocz\u0105tku z jego nast\u0119pc\u0105.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d doradc\u00f3w Mieszka zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce os\u0142abienie Czech jest znakomit\u0105 okazj\u0105 do podporz\u0105dkowania sobie po\u0142udniowego s\u0105siada, a dow\u00f3dcy wojskowi ju\u017c si\u0119 \u015blinili na my\u015bl o bogactwach \u015al\u0105ska czy Ma\u0142opolski. Dobrawa znowu musia\u0142a wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zawar\u0142a porozumienie ze swoim bratem, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 tron po ojcu. W mi\u0119dzyczasie zmar\u0142 tak\u017ce cesarz Otton I. Mieszko b\u0142yskawicznie wykorzysta\u0142 zamieszanie zwi\u0105zane z przejmowaniem w\u0142adzy w cesarstwie i swoimi niejasnymi i zapewne kontrowersyjnymi metodami doprowadzi\u0142 do uwolnienia syna.<\/p>\n
Fortuna ko\u0142em si\u0119 toczy<\/span><\/h3>\nNie do ko\u0144ca wiadomo jak do tego dosz\u0142o, ale ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko wpl\u0105ta\u0142 si\u0119 jako sojusznik Boles\u0142awa \u2013 brata Dobrawy – w spisek zorganizowany przez ksi\u0119cia Bawarii i biskupa Fryzyngi przeciwko nowemu cesarzowi Ottonowi II. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d spiskowc\u00f3w jest zdrajca. W podzi\u0119kowaniu za zdrad\u0119 Otton II wyprawi\u0142 si\u0119 do Boles\u0142awa na Czechy, z \u0142atwym do przewidzenia skutkiem. Wnioski doradc\u00f3w Mieszka by\u0142y w tej sytuacji jednoznaczne: odnowienie sojuszu z Czechami by\u0142o katastrofalnym b\u0142\u0119dem \u2013 cesarz najpierw \u201ezaopiekowa\u0142 si\u0119\u201d Czechami, a potem skoncentruje si\u0119 na Wielkopolsce.<\/p>\n
W 977 roku Boles\u0142aw ukorzy\u0142 si\u0119 przed cesarzem i prosi\u0142 o \u0142ask\u0119 \u2013 zniszczenia Czech by\u0142y zbyt du\u017ce. Czarne scenariusze dotycz\u0105ce najazdu cesarza na ziemie ksi\u0119cia Mieszka zaczyna\u0142y nabiera\u0107 rzeczywistych kszta\u0142t\u00f3w. I wtedy w\u0142a\u015bnie \u2026 Dobrawa umiera. Nie ma pewno\u015bci czy kto\u015b jej pom\u00f3g\u0142, czy po prostu zm\u0119czona wieloletnim intensywnym \u017cyciem i stresami zmar\u0142a z wyczerpania.<\/p>\n
Potem w \u017cyciu Mieszka pojawi\u0142a si\u0119 Oda. Ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia \u2013 wr\u00f3cimy do niej w kolejnym numerze.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n
W 967 roku na \u015bwiat przychodzi pierworodny i jedyny syn Dobrawy i Mieszka. Tyle tylko, \u017ce \u2026 mi\u0119dzy chrztem ksi\u0119cia a narodzinami Boles\u0142awa raczej nie min\u0119\u0142o 9 miesi\u0119cy. Oczywi\u015bcie teoretycznie Chrobry m\u00f3g\u0142 by\u0107 wcze\u015bniakiem. Wiele wskakuje na to, \u017ce Dobrawa musia\u0142a wcze\u015bniej uzna\u0107, \u017ce trzeba udowodni\u0107 m\u0119\u017cowi swoje zaufanie do niego i utwierdzi\u0107 go w podj\u0119tej decyzji dotycz\u0105cej przyj\u0119cia chrztu. O takich motywacjach ksi\u0119\u017cnej wspomina kronikarz Thietmar. \u015awiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy prawdopodobnie tak\u017ce przyczyni\u0142a si\u0119 do zorganizowania szybkiej, lokalnej ceremonii.<\/p>\n
Nie mo\u017cna zapomina\u0107 o jeszcze jednej okoliczno\u015bci \u2013 w oczach ko\u015bcio\u0142a ich syn Boles\u0142aw by\u0142 b\u0119kartem, diabelskim nasieniem, kt\u00f3re szerzy z\u0142o, a matce mog\u0142a pom\u00f3c tylko pokuta za grzech. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107 dr\u0119czy\u0142a Dobraw\u0119 i by\u0107 mo\u017ce temu nale\u017cy przypisywa\u0107 jej wielkie zaanga\u017cowanie w budow\u0119 kolejnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na ziemiach polskich, a tak\u017ce ich bogate wyposa\u017cenie i imponuj\u0105ce na tamte czasy zdobienia.<\/p>\n
Niestety wojowie Mieszka nie mieli hamulc\u00f3w, a przede wszystkim rozumu. Sam ksi\u0105\u017c\u0119 nie potrafi\u0142 ich w por\u0119 powstrzyma\u0107. Sytuacja zacz\u0119\u0142a wymyka\u0107 si\u0119 spod kontroli Dobrawy. Pierwszy raz ratowa\u0142a Mieszka z powa\u017cnych tarapat\u00f3w, kiedy jego dru\u017cyna rozgromi\u0142a odwiecznego wroga ksi\u0119cia \u2013 Wichmana. Dogonili uciekaj\u0105cych z pola bitwy i du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z nich wybili z min\u0105 krwi\u0105, zamiast wzi\u0105\u0107 ich do niewoli. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce Wichman by\u0142 krewnym cesarza Ottona, a zwyczaj nakazywa\u0142 zemst\u0119 na zab\u00f3jcy krewniaka. Gniew cesarza nie wr\u00f3\u017cy\u0142 niczego dobrego. Manipulacje Dobrawy doprowadzi\u0142y jednak do szcz\u0119\u015bliwego zako\u0144czenia sporu.<\/p>\n
Kolejna wpadka to bitwa pod Cedyni\u0105, kt\u00f3ra obros\u0142a legend\u0105 jako najwi\u0119kszy sukces zbrojny pierwszych Piast\u00f3w. Tymczasem prawda jest taka, \u017ce bitwa ta nie mia\u0142a wielkiego znaczenia i by\u0142a raczej p\u00f3\u0142prywatn\u0105 awantur\u0105 lokalnego mo\u017cnow\u0142adcy margrabiego Hodona. Tyle tylko, \u017ce Mieszko zn\u00f3w nie zapanowa\u0142 na swoimi wojami, w rezultacie czego \u201epo\u0142o\u017cyli trupem wszystkich najlepszych rycerzy\u201d. Niby Niemcy byli przyzwyczajeni do r\u00f3\u017cnego rodzaju potyczek na wschodnich rubie\u017cach. Ale nigdy nie by\u0142y one tak krwawe i nie kosztowa\u0142y tak wiele. Tym razem Dobrawa by\u0142a bezsilna \u2013 nale\u017ca\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017ckiej kary dla ksi\u0119cia. Cesarz za\u017c\u0105da\u0142, aby Mieszko w ci\u0105gu p\u00f3\u0142 roku przes\u0142a\u0142 na niemiecki dw\u00f3r swojego syna, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 zak\u0142adnikiem i gwarantem bezpiecze\u0144stwa. Tyle tylko, \u017ce Boles\u0142aw mia\u0142 dopiero 6 lat! Decyzja ta by\u0142a szokiem do Dobrawy.<\/p>\n
Wiedzia\u0142a, \u017ce na cesarskim dworze jest wielu takich zak\u0142adnik\u00f3w \u2013 s\u0105 oni traktowani z nale\u017cytym szacunkiem i zazwyczaj by\u0142 to dla nich czas nauki, nawi\u0105zywania kontakt\u00f3w, odnajdowania si\u0119 w politycznym \u015bwiecie. Dzieci by\u0142y cz\u0119sto wychowywane razem z dzie\u0107mi cesarza, chodzi\u0142y do szk\u00f3\u0142, razem odrabia\u0142y lekcje. Lepszej szko\u0142y nie mog\u0142a sobie wyobrazi\u0107. Dobrawa zna\u0142a sytuacj\u0119 i rozumia\u0142a, \u017ce je\u015bli porywczy m\u0105\u017c znowu narozrabia (a to by\u0142a raczej kwestia czasu), to ma\u0142y Boles\u0142aw stanie si\u0119 bohaterem pokazowej egzekucji. Sytuacja by\u0142a na tyle napi\u0119ta, \u017ce Mieszko nie odwi\u00f3z\u0142 syna, kt\u00f3rego powierzy\u0142 oddzia\u0142owi zbrojnych.<\/p>\n
Tymczasem do Poznania dotar\u0142y minorowe wie\u015bci: w Pradze zmar\u0142 Boles\u0142aw, ojciec Dobrawy. Trudno sobie wyobrazi\u0107, aby Dobrawa op\u0142akiwa\u0142a ojca. Wiedzia\u0142a natomiast, \u017ce jej pozycja polityczna jest zagro\u017cona. Z jednej strony robi\u0142a co mog\u0142a, aby by\u0107 wp\u0142ywow\u0105 \u017con\u0105 ksi\u0119cia. Z drugiej sojusz z Czechami by\u0142 kluczowy w tej uk\u0142adance.\u00a0 W \u00f3wczesnym \u015bwiecie sojusze to nie by\u0142y jakie\u015b wielkie porozumienia mi\u0119dzypa\u0144stwowe, a raczej umowy mi\u0119dzy d\u017centelmenami. Je\u015bli jeden z nich zmar\u0142, sojusz po prostu przestawa\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 i trzeba si\u0119 by\u0142o dogadywa\u0107 od pocz\u0105tku z jego nast\u0119pc\u0105.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d doradc\u00f3w Mieszka zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce os\u0142abienie Czech jest znakomit\u0105 okazj\u0105 do podporz\u0105dkowania sobie po\u0142udniowego s\u0105siada, a dow\u00f3dcy wojskowi ju\u017c si\u0119 \u015blinili na my\u015bl o bogactwach \u015al\u0105ska czy Ma\u0142opolski. Dobrawa znowu musia\u0142a wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zawar\u0142a porozumienie ze swoim bratem, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 tron po ojcu. W mi\u0119dzyczasie zmar\u0142 tak\u017ce cesarz Otton I. Mieszko b\u0142yskawicznie wykorzysta\u0142 zamieszanie zwi\u0105zane z przejmowaniem w\u0142adzy w cesarstwie i swoimi niejasnymi i zapewne kontrowersyjnymi metodami doprowadzi\u0142 do uwolnienia syna.<\/p>\n