{"id":1389,"date":"2024-12-04T11:07:26","date_gmt":"2024-12-04T11:07:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/?p=1389"},"modified":"2025-04-04T11:40:41","modified_gmt":"2025-04-04T11:40:41","slug":"swieta-bozego-narodzenia-zwyczaje-swiateczne-i-adwentowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/czy-wiesz-ze\/swieta-bozego-narodzenia-zwyczaje-swiateczne-i-adwentowe\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia – zwyczaje \u015bwi\u0105teczne i adwentowe"},"content":{"rendered":"

\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia – oczekiwanie<\/span><\/h3>\n

W tradycji katolickiej Adwent (z \u0142ac. adventus<\/em> \u2013 przyj\u015bcie, przybycie) to okres w roku liturgicznym, kt\u00f3ry trwa od 23 do 28 dni i obejmuje cztery kolejne niedziele przed 25 grudnia. To czas przygotowania do obchodzenia Uroczysto\u015bci Narodzenia Pa\u0144skiego, ale tak\u017ce czas oczekiwania na powt\u00f3rne przyj\u015bcie Chrystusa na ko\u0144cu \u015bwiata. W przeciwie\u0144stwie jednak do Wielkiego Postu, Adwent to pobo\u017cne, ale radosne oczekiwanie.<\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 \u201eokazj\u0105\u201d do \u015bwi\u0119towania jest wspomnienie \u015bw. \u0141ucji<\/strong><\/span>, obchodzone 13 grudnia. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce w kalendarzu julia\u0144skim dzie\u0144 ten przypada\u0142 10 dni p\u00f3\u017aniej, w zwi\u0105zku z czym uroczysto\u015b\u0107 \u015bw. \u0141ucji odbywa\u0142a si\u0119 23 grudnia. A kim by\u0142a \u015bw. \u0141ucja? Zosta\u0142a ona poddana torturom, podczas kt\u00f3rych pozbawiono j\u0105 wzroku, po tym jak niedosz\u0142y m\u0105\u017c oskar\u017cy\u0142 j\u0105 o bycie chrze\u015bcijank\u0105. W wyniku cudu jej wzrok zosta\u0142 jednak przywr\u00f3cony. Zgin\u0119\u0142a przebita mieczem. W ko\u015bciele katolickim jest uwa\u017cana za patronk\u0119 dziewic i ociemnia\u0142ych, ale jest te\u017c traktowana jak patronka \u015bwiat\u0142a i nadziei. Tego dnia w Skandynawii (gdzie zazwyczaj jest ju\u017c noc polarna) odbywaj\u0105 si\u0119 pochody dziewcz\u0105t nios\u0105cych na g\u0142owach zapalone \u015bwieczki. S\u0105 one ubrane w bia\u0142e stroje. Reszta uczestnik\u00f3w tak\u017ce niesie swoje lampiony. Tradycyjnie tego dnia spo\u017cywa si\u0119 dro\u017cd\u017cowe bu\u0142eczki z szafranem i rodzynkami w kszta\u0142cie liter S, popijaj\u0105c kaw\u0105 oraz gl\u00f8ggiem, czyli gor\u0105cym napojem z czerwonego wina, przypraw i suszonych owoc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W Polsce od \u015bw. \u0141ucji rozpoczyna\u0142y si\u0119 przygotowania do nadchodz\u0105cych \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Z tym dniem wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cnego rodzaju wr\u00f3\u017cby, np. obserwacja pogody przez 12 dni po \u015bw. \u0141ucji, kt\u00f3re mia\u0142y przepowiada\u0107 aur\u0119 w kolejnych miesi\u0105cach nowego roku. Wed\u0142ug wierze\u0144 staros\u0142owia\u0144skich tego dnia wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 wykazywa\u0107 mia\u0142y czarownice, dlatego w stajniach i oborach rozk\u0142adano ciernie i po\u015bwi\u0119cone zio\u0142a, by odstraszy\u0107 z\u0142e moce, a obej\u015bcia okadzano.<\/span><\/p>\n

Wierzenia zwi\u0105zane z Wigili\u0105<\/span><\/h3>\n

Wigilia czyli dzie\u0144 poprzedzaj\u0105cy \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia. W tym szczeg\u00f3lnym dniu o p\u00f3\u0142nocy ca\u0142a przyroda mia\u0142a do\u015bwiadcza\u0107 niezwyk\u0142ych przemian \u2013 zwierz\u0119ta m\u00f3wi\u0142y ludzkim g\u0142osem, kwiaty na chwil\u0119 rozkwita\u0142y pod \u015bniegiem, woda w studniach i strumieniach nabiera\u0142a leczniczych w\u0142a\u015bciwo\u015bci i przemienia\u0142a si\u0119 w mi\u00f3d, wino lub p\u0142ynne z\u0142oto.<\/span><\/p>\n

Wierzono tak\u017ce, \u017ce tego dnia dusze zmar\u0142ych opuszczaj\u0105 za\u015bwiaty i niewidzialne mog\u0105 przybywa\u0107 do swoich \u017cyj\u0105cych bliskich. Dlatego w Wigili\u0119 dmuchano na krzes\u0142a, \u0142awy czy sto\u0142ki, zanim mo\u017cna by\u0142o na nich usi\u0105\u015b\u0107. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 przy tym: \u201eposu\u0144 si\u0119, duszyczko\u201d. Nie mo\u017cna by\u0142o tego dnia chlusta\u0107 pomyjami, je\u015bli nie ostrzeg\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej: \u201euciekajcie wszystkie dusze, bo ja wod\u0119 wyla\u0107 musz\u0119\u201d. Nale\u017ca\u0142o tak\u017ce pozostawi\u0107 uchylone drzwi, aby dusze mog\u0142y bez problemu porusza\u0107 si\u0119 po domu i w stosownym czasie z niego wyj\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W Wigili\u0119 nie po\u017cyczano niczego s\u0105siadom, aby dostatek nie opuszcza\u0142 domu. Za to praktykowano drobne kradzie\u017ce dla \u017cartu. Komu uda\u0142o si\u0119 co\u015b zw\u0119dzi\u0107, m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na pomy\u015blno\u015b\u0107 w transakcjach handlowych w nadchodz\u0105cym roku. Oczywi\u015bcie skradzione przedmioty oddawano w\u0142a\u015bcicielom.<\/span><\/p>\n

Zwyczaje wigilijne<\/span><\/h3>\n

Dom ozdabiano przede wszystkim snopami zb\u00f3\u017c i s\u0142om\u0105, za\u015b pod obrus wk\u0142adano siano. Mia\u0142y one zapewni\u0107 urodzajny nadchodz\u0105cy rok i dobre plony. Powszechnie spotykane by\u0142o strojenie dom\u00f3w zielonymi ga\u0142\u0105zkami \u015bwierkowymi lub jod\u0142owymi, b\u0105d\u017a metalow\u0105 obr\u0119cz\u0105 udekorowan\u0105 ga\u0142\u0105zkami. Wieszano na nich domowe ciasteczka, owoce, orzechy i papierowe ozdoby. Taka forma choinki nazywa\u0142a si\u0119 pod\u0142a\u017aniczk\u0105, wiech\u0105 lub bo\u017cym drzewkiem. Mia\u0142a chroni\u0107 od nieszcz\u0119\u015b\u0107 i chor\u00f3b, zapewni\u0107 dostatek, zgod\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107 w rodzinie, a pannom zapewnia\u0142a szybkie ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Wyschni\u0119ta pod\u0142a\u017aniczka nigdy nie by\u0142a wyrzucana \u2013 zakopywano j\u0105 w bruzdach zagon\u00f3w lub dodawano do karmy dla zwierz\u0105t. Pi\u0119knie ustrojona choinka w dzi\u015b znanej formie to tradycja stosunkowo m\u0142oda \u2013 pierwsze drzewka pojawi\u0142y si\u0119 na terenie Polski w miastach, w domach ewangelik\u00f3w pochodzenia niemieckiego. Potem choinka zago\u015bci\u0142a powszechnie na Pomorzu, Warmii i Mazurach, gdzie kulturowe wp\u0142ywy niemieckie by\u0142y najsilniejsze.<\/span><\/p>\n

Op\u0142atek<\/span><\/h3>\n

Wigilijna wieczerza to najwa\u017cniejszy moment ca\u0142ych \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Tradycja nakazuje rozpocz\u0105\u0107 j\u0105 wraz z ukazaniem si\u0119 na niebie pierwszej gwiazdy, na pami\u0105tk\u0119 gwiazdy betlejemskiej. Wieczerz\u0119 rozpoczyna obrz\u0119d dzielenia si\u0119 op\u0142atkiem, co jest zwyczajem nieznanym nigdzie indziej poza Polsk\u0105. Obyczaj ten wywodzi si\u0119 z rytua\u0142\u00f3w starochrze\u015bcija\u0144skich, kiedy to w ko\u015bcio\u0142ach podczas nabo\u017ce\u0144stwa konsekrowano p\u0142askie chleby ofiarne, kt\u00f3re nast\u0119pnie uroczy\u015bcie \u0142amano i podczas komunii podawano wiernym. Op\u0142atki we wsp\u00f3\u0142czesnej formie powstaj\u0105 z wypieku ciasta z m\u0105ki pszennej i wody w formach, w kt\u00f3rych znajduje si\u0119 matryca z wyt\u0142oczonymi scenami Bo\u017cego Narodzenia. Zwyczaj dzielenia si\u0119 op\u0142atkiem przyj\u0119\u0142a pocz\u0105tkowo tylko szlachta, ale nast\u0105pi\u0142o to dopiero w XVIII w. Potem zwyczaj ten rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 szybko po ca\u0142ym kraju, poza rejonami z wp\u0142ywami niemieckimi, kt\u00f3re zaadoptowa\u0142y go dopiero na pocz\u0105tku XX w. W obrz\u0105dku prawos\u0142awnym Wigilia rozpoczyna si\u0119 dzieleniem si\u0119 bu\u0142k\u0105 prza\u015bn\u0105 zwan\u0105 proskur\u0105 lub prosfor\u0105. Na wsiach op\u0142atkiem i resztkami z wigilijnego sto\u0142u dzielono si\u0119 tak\u017ce ze zwierz\u0119tami. Wierzono, \u017ce op\u0142atkiem mo\u017cna podzieli\u0107 si\u0119 tak\u017ce z duszami zmar\u0142ych. Wolne miejsce dla podr\u00f3\u017cnego lub niespodziewanego go\u015bcia, kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142 by\u0107 tak\u017ce go\u015b\u0107 z za\u015bwiat\u00f3w, by\u0142o obowi\u0105zkowe. Przy wolnym nakryciu ka\u017cdy z biesiadnik\u00f3w k\u0142adzie kawa\u0142ek swojego op\u0142atka.<\/span><\/p>\n

Potrawy wigilijne<\/span><\/h3>\n

Dawniej, zw\u0142aszcza w domach ch\u0142opskich, przyrz\u0105dzano 12 potraw wy\u0142\u0105cznie z p\u0142od\u00f3w ziemi, czyli z wszystkiego, co w polu, w lesie, w ogrodzie i w wodzie, jako ho\u0142d sk\u0142adany Ziemi-\u017bywicielce.<\/span><\/p>\n

Na honorowym miejscu na wigilijnym stole stawiano bochenek chleba, a na \u0141emkowszczy\u017anie tak\u017ce czosnek. Mia\u0142 on gwarantowa\u0107 zdrowie i si\u0142\u0119, a tak\u017ce dawa\u0142 ochron\u0119 przed czarami.<\/span><\/p>\n

Tradycyjnymi potrawami postnymi by\u0142y: kisiel owsiany, zupa owsiana, zupa z siemienia lnianego. Ponadto obowi\u0105zkowo musia\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 ziemniaki, potrawy z kapusty, rzepy, grochu, fasoli, maku, grzyb\u00f3w, kasz, a tak\u017ce suszone owoce (w tym kutia i kompot z suszu). Z czasem potrawy te zmienia\u0142y si\u0119 \u2013 przywitali\u015bmy na sto\u0142ach ryby (g\u0142\u00f3wnie we dworach i u rybak\u00f3w), kluski z makiem, pierogi z kapust\u0105 i grzybami lub z soczewic\u0105, zupy: grzybow\u0105, migda\u0142ow\u0105, rybn\u0105, barszcz. Z ciast dominowa\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju makowce i piernik. Obyczaj nakazuje skosztowa\u0107 ka\u017cdej potrawy z wigilijnego sto\u0142u, nawet tej, za kt\u00f3r\u0105 nie przepadamy. W ten spos\u00f3b okazywano szacunek p\u0142odom ziemi.<\/span><\/p>\n

Wr\u00f3\u017cby wigilijne<\/span>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Najmniej znane s\u0105 zwyczaje zwi\u0105zane z podrzucaniem pod sufit kutii lub gotowanego grochu \u2013 najlepiej, by przyklei\u0142y si\u0119 do sufitu. Rzucano tak\u017ce pasmo s\u0142omy, aby w kolejnym roku obrodzi\u0142o zbo\u017ce. Siano spod obrusa dodawano do paszy krowom i koniom, aby dobrze si\u0119 chowa\u0142y.<\/span><\/p>\n

Podczas wieczerzy nie wolno by\u0142o wstawa\u0107 od sto\u0142u (\u201eaby nie rozbiega\u0142y si\u0119 kury, a chleb trzyma\u0142 si\u0119 domu\u201d), co gwarantowa\u0142o zdrowie, pomy\u015blno\u015b\u0107 i dostatek. Podczas wieczerzy zaklinano tak\u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 przy jedzeniu zb\u00f3\u017c mawiano: \u201emn\u00f3\u017c si\u0119 zbo\u017ce\u201d, a podczas jedzenia potraw z kapust\u0105 proszono: \u201esk\u0142adaj si\u0119 kapusto\u201d itd.<\/span><\/p>\n

Dla dusz zmar\u0142ych pozostawiano pocz\u0119stunek w postaci nieuprz\u0105tni\u0119tego sto\u0142u po wieczerzy. Wierzono tak\u017ce, \u017ce \u0142uska z wigilijnego karpia lub kawa\u0142ek rybiej o\u015bci zapewni\u0105 dostatek i maj\u0119tno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

O przysz\u0142o\u015bci wiele podobno m\u00f3wi\u0142a pogoda: niebo gwia\u017adziste by\u0142o dobrym prognostykiem na obfite zbiory, mg\u0142a wr\u00f3\u017cy\u0142a rok mokry, sprzyjaj\u0105cy szkodnikom, dobrze widoczna droga mleczna oznacza\u0142a rok bogaty w mleko, le\u015bne jagody i grzyby. Cienie rzucane na \u015bcian\u0119 przez domownik\u00f3w by\u0142y bacznie obserwowane, gdy\u017c wr\u00f3\u017cy\u0142y zdrowie (gdy cie\u0144 by\u0142 wyra\u017any) lub chorob\u0119, a nawet \u015bmier\u0107 (gdy cie\u0144 by\u0142 niewyra\u017any lub s\u0142aby). Dziewcz\u0119ta po sko\u0144czonej wieczerzy wychodzi\u0142y na dw\u00f3r i wola\u0142y: \u201ehop, hop, po\u015bniku, odezwij si\u0119 zalotniku!\u201d i nas\u0142uchiwa\u0142y, z kt\u00f3rej strony odezwie si\u0119 echo. Z tej strony mia\u0142 bowiem nadej\u015b\u0107 oblubieniec.<\/span><\/p>\n

\"\"

Fot. QueenCarolyn z Pixabay<\/p><\/div>\n

\u015aw<\/span>. Miko\u0142aj<\/span><\/span><\/h3>\n

Podobnie jak tradycja ubierania choinki, zwyczaj obdarowywania si\u0119 prezentami dotar\u0142 na ziemie polskie z tradycji niemieckiej. Obyczaj ten przyj\u0105\u0142 si\u0119 najszybciej we dworach szlacheckich, natomiast na wsiach jeszcze na pocz\u0105tku XX w. nie by\u0142 tak popularny. \u015aw. Miko\u0142aj obecny jest g\u0142\u00f3wnie w Polsce centralnej. Na Kaszubach i w cz\u0119\u015bci Wielkopolski kr\u00f3luje Gwiazdor lub Gwiazdka, w Wielkopolsce Stary J\u00f3zef, na \u015al\u0105sku Dzieci\u0105tko Jezus, konik Szemel na Warmii, na Mazurach Nikolaus, a w Ma\u0142opolsce \u2013 Anio\u0142ek.<\/span><\/p>\n

Kol\u0119dowanie<\/span><\/h3>\n

Po wieczerzy kol\u0119dowanie czas zacz\u0105\u0107. Pierwsze kol\u0119dy pochodz\u0105 z XV w. By\u0142y t\u0142umaczeniem pie\u015bni czeskich lub \u0142aci\u0144skich, a \u015bpiewano je dostojnie, uroczy\u015bcie. Przyk\u0142adem takiej kol\u0119dy jest Anio\u0142 pasterzom m\u00f3wi\u0142<\/em>. Polskie kol\u0119dy powstawa\u0142y w XVII i XVIII w. Tekst kol\u0119dy W \u017c\u0142obie le\u017cy<\/em> napisa\u0142 Piotr Skarga, do melodii zbli\u017conej do poloneza koronacyjnego W\u0142adys\u0142awa IV. Z kolei B\u00f3g si\u0119 rodzi<\/em> to utw\u00f3r, kt\u00f3rego autorem jest Franciszek Karpi\u0144ski. Pisano i \u015bpiewano tak\u017ce pastora\u0142ki. Kol\u0119dy rozbrzmiewa\u0142y w ko\u015bcio\u0142ach do 2 lutego, czyli \u015bwi\u0119ta Matki Boskiej Gromnicznej.<\/span><\/p>\n

Pasterka<\/span><\/h3>\n

Zwie\u0144czeniem uroczysto\u015bci wigilijnych by\u0142a i jest do dzi\u015b uroczysta msza \u015bwi\u0119ta \u2013 jutrznia odprawiana o p\u00f3\u0142nocy, zwana pasterk\u0105. W niekt\u00f3rych regionach nazywana jest tak\u017ce p\u00f3\u0142nock\u0105. Do liturgii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wprowadzono pasterk\u0119 w VI w. W Polsce by\u0142a obecna od \u015bredniowiecza i towarzyszy\u0142y jej zabawy, takie jak wy\u015bcigi bryczek i furmanek (sa\u0144 w czasie \u015bnieg\u00f3w) po drodze do ko\u015bcio\u0142a. Wierzono, \u017ce ten, kto pierwszy przekroczy pr\u00f3g \u015bwi\u0105tyni, ten najpr\u0119dzej b\u0119dzie zbiera\u0142 zbo\u017ce z pola w nadchodz\u0105cym roku. Podobne zawody mia\u0142y miejsce podczas drogi powrotnej.<\/span><\/p>\n

Bo\u017ce Narodzenie<\/span><\/h3>\n

Dzie\u0144 25 grudnia traktowano z nadzwyczajn\u0105 powag\u0105 \u2013 sp\u0119dzano go w gronie rodzinnym, odpoczywaj\u0105c przy zastawionych sto\u0142ach, przy rozmowach i kol\u0119dowaniu. Nie wolno by\u0142o w tym dniu wykonywa\u0107 \u017cadnych czynno\u015bci gospodarskich (z wyj\u0105tkiem niezb\u0119dnego obrz\u0105dku inwentarza), a nawet gotowa\u0107 czy ci\u0105gn\u0105\u0107 wody ze studni. Zabronione by\u0142o tak\u017ce: przegl\u0105danie si\u0119 w lustrze, poprawianie w ci\u0105gu dnia zaplecionych rano warkoczy, nie urz\u0105dzano tego dnia hucznych zabaw i nie sk\u0142adano wizyt (poza najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0105). Spok\u00f3j i pobo\u017cna powaga dom\u00f3w tego dnia nie mog\u0142a zosta\u0107 niczym zak\u0142\u00f3cona.<\/span><\/p>\n

\u015aw. Szczepana<\/span>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Z kolei 26 grudnia, czyli w drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, rozpoczyna\u0142 czas zabaw i og\u00f3lnej weso\u0142o\u015bci. Na \u015bw. Szczepana w ko\u015bciele \u015bwi\u0119cono owies i inne ziarna zb\u00f3\u017c i z ch\u00f3ru obsypywano nimi ksi\u0119dza id\u0105cego z tac\u0105 (rzekomo na pami\u0105tk\u0119 m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci \u015bwi\u0119tego przez ukamienowanie). Po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a kawalerowie obsypywali ziarnem panny. Po po\u0142udniu za\u015b chadzano do siebie wzajemnie sk\u0142ada\u0107 sobie \u017cyczenia. Z ka\u017cdego kolejnego domu zabierano ze sob\u0105 w dalsz\u0105 drog\u0119 co najmniej jedn\u0105 osob\u0119, przez co grupa stawa\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza, a zabawa coraz weselsza. \u015aw. Szczepan jest patronem koni, dlatego cz\u0119sto prowadzono ze sob\u0105 tego czworonoga.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/span><\/p>\n

Polskie obrz<\/em>\u0119<\/em>dy i zwyczaje doroczne<\/em> Barbara Ogrodowska.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia – oczekiwanie W tradycji katolickiej Adwent (z \u0142ac. adventus \u2013 przyj\u015bcie, przybycie) to okres w roku liturgicznym, kt\u00f3ry trwa od 23 do 28 dni i obejmuje cztery kolejne niedziele przed 25 grudnia. To czas przygotowania do obchodzenia Uroczysto\u015bci Narodzenia Pa\u0144skiego, ale tak\u017ce czas oczekiwania na powt\u00f3rne przyj\u015bcie Chrystusa na ko\u0144cu \u015bwiata. W […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1391,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[245],"tags":[257,262],"class_list":["post-1389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czy-wiesz-ze","tag-tozsamosc","tag-tradycje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1389"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1395,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1389\/revisions\/1395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}