Z materia\u0142\u00f3w archiwalnych wynika, \u017ce Willa \u015awit zosta\u0142a przekazana Fundacji w roku 2001. Poza domem pisarza w sk\u0142ad maj\u0105tku przekazanego Fundacji wchodzi\u0142o tak\u017ce mieszkanie po Monice \u017beromskiej. Mieszkanie zosta\u0142o sprzedane, a \u015brodki przeznaczone na remont Wilii \u015awit. Fundacja od dawna boryka si\u0119 z problemami finansowymi. Wychodz\u0105c naprzeciw potrzebom Fundacji, w roku 2017 Gmina Konstancin-Jeziorna wydzier\u017cawi\u0142a od Fundacji pi\u0119tro willi i utworzy\u0142a w nim Muzeum Gminne<\/strong> Stefana \u017beromskiego i Jego Rodziny. By\u0142o ono finansowane ze \u015brodk\u00f3w Konstanci\u0144skiego Domu Kultury do marca 2023 r. Jednak\u017ce w zwi\u0105zku z ci\u0119ciami bud\u017cetowymi w obszarze kultury, KDK nie m\u00f3g\u0142 d\u0142u\u017cej \u0142o\u017cy\u0107 na utrzymanie tego obiektu kulturalnego. W tym czasie powsta\u0142o Muzeum Wycinanki, kt\u00f3re zosta\u0142o w\u0142\u0105czone w struktury KDK i wymaga\u0142o \u015brodk\u00f3w na utrzymanie. Od tego czasu muzeum zosta\u0142o zamkni\u0119te, a dom \u017beromskiego udost\u0119pniany jest wy\u0142\u0105cznie przy wyj\u0105tkowych okazjach.<\/p>\n Obecnie Willa \u015awit wygl\u0105da jak wiele innych budynk\u00f3w tego typu w Konstancie. Nie ma \u017cadnego oznaczenia, \u017ce jest to dom pisarza. Jedynym znakiem, kt\u00f3ry mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o tym, jest malutka tabliczka z numerem budynku, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 informacja, \u017ce jest to \u201edom Anny i Moniki \u017beromskich\u201d (czyli nie Stefana, a jego rodziny).<\/p>\n W listopadzie br. przypada 100. rocznica \u015bmierci Stefana \u017beromskiego, a rok 2025 og\u0142oszony zosta\u0142 rokiem \u017beromskiego. W tej sytuacji wszyscy zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak uczci\u0107 pami\u0119\u0107 literata.<\/p>\n Tymczasem portal informacyjny PiasecznoNews.pl poinformowa\u0142 na pocz\u0105tku stycznia, \u017ce nie b\u0119dzie pieni\u0119dzy na wykupienie przez Gmin\u0119 Konstancin-Jeziorna Willi \u015awit. Co prawda w projekcie bud\u017cetu na ten rok zarezerwowano, z inicjatywy burmistrza, 5 mln z\u0142 na kupno tej nieruchomo\u015bci, jednak podczas g\u0142osowania nad bud\u017cetem radni wykre\u015blili to zadanie.<\/p>\n Poprosili\u015bmy o komentarz w tej sprawie Przewodnicz\u0105c\u0105 Rady Miejskiej, pani\u0105 Karolin\u0119 Komar-Osi\u0144sk\u0105. Z uzyskanych informacji wynika, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w faktycznie przeniesiono na inne, wa\u017cne dla mieszka\u0144c\u00f3w cele. Jednak wbrew pozorom by\u0142a to decyzja przemy\u015blana i wynikaj\u0105ca z rozwoju sytuacji wok\u00f3\u0142 tej willi. Skoro po wycofaniu finansowania przez KDK muzeum zosta\u0142o zamkni\u0119te dla zwiedzaj\u0105cych i nie zosta\u0142o ponownie otwarte przez dwa lata, jest oczywiste, \u017ce Fundacja boryka si\u0119 z problemami finansowymi, kt\u00f3re nie pozwalaj\u0105 na kontynuacj\u0119 dzia\u0142alno\u015bci muzealnej. W zwi\u0105zku z tym jedn\u0105 z rozwa\u017canych mo\u017cliwo\u015bci by\u0142a sprzeda\u017c Willi \u015awit podmiotom \u2013 jednemu lub kilku \u2013 kt\u00f3re b\u0119d\u0105 w stanie zapewni\u0107 jej dalsze funkcjonowanie.<\/p>\n Z uwagi na jej rol\u0119 dla polskiego dziedzictwa kulturowego zainteresowanie przej\u0119ciem Willi \u015awit wyrazi\u0142y instytucje samorz\u0105dowe i podmioty publiczne. Rozmowy z panem prezesem Radziwonem w tej sprawie prowadzi\u0142 zar\u00f3wno burmistrz Konstancina wraz z radnymi, jak i przedstawiciele Ministerstwa Kultury. Trwa\u0142y kuluarowe i delikatne rozmowy, analiza mo\u017cliwo\u015bci finansowych oraz formalnych obj\u0119cia nale\u017cn\u0105 opiek\u0105 tego zabytku. Ostateczne ustalenia mia\u0142y zapa\u015b\u0107 do po\u0142owy roku. Wst\u0119pnie rozwa\u017cano przej\u0119cie tego zabytku wsp\u00f3lnie przez kilka instytucji, z uwagi na roz\u0142o\u017cenie p\u00f3\u017aniejszych koszt\u00f3w utrzymania budynku. Wydawa\u0142o si\u0119 to jak najbardziej racjonalnym rozwi\u0105zaniem. St\u0105d mo\u017cliwa by\u0142a decyzja dotycz\u0105ca przesuni\u0119cia cz\u0119\u015bci \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych Gminy Konstancin-Jeziorna na inne cele \u2013 wiadomo by\u0142o bowiem, \u017ce nasze obci\u0105\u017cenia finansowe nie b\u0119d\u0105 a\u017c tak wysokie jak pierwotnie zak\u0142adano.<\/p>\n Tymczasem z niejasnych powod\u00f3w sprawa, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 prowadzona bez rozg\u0142osu, w kuluarach, a kt\u00f3ra by\u0142a na jak najlepszej drodze do jej pozytywnego za\u0142atwienia, 15 stycznia br. trafi\u0142a na anten\u0119 Radia Dla Ciebie. W rozmowie udzia\u0142 wzi\u0119li: pan prezes Radziwon, wiceburmistrz Konstancina-Jeziorny Katarzyna Tusi\u0144ska, Czes\u0142awa Gasik oraz Andrzej Krzy\u017canowski z Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Pi\u0119kna i Zabytk\u00f3w Konstancina im. Stefana \u017beromskiego. Spotkanie prowadzi\u0142 red. Robert \u0141uchniak. Z rozmowy dowiedzieli\u015bmy si\u0119 od prezesa Fundacji, \u017ce co prawda uczestniczy\u0142 on w wielu spotkaniach z w\u0142adzami Gminy tej i poprzedniej kadencji, a tak\u017ce z pani\u0105 Minister Kultury Hann\u0105 Wr\u00f3blewsk\u0105, jednak stanowczo zaprzeczy\u0142, \u017ce Fundacja my\u015bli o sprzeda\u017cy Willi \u015awit, cho\u0107 ma problemy finansowe.<\/p>\n Ponadto w audycji us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce Fundacja nie prowadzi dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej ani nie ma przychod\u00f3w z dotacji. Koszty utrzymania willi \u017beromskiego to kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy z\u0142otych rocznie. Wyja\u015bniono tak\u017ce, \u017ce Willa \u015awit jako muzeum by\u0142a otwarta jedynie 3 dni w tygodniu, za\u015b w pozosta\u0142e dni mo\u017cna by\u0142o zwiedza\u0107 dom pisarza po wcze\u015bniejszym um\u00f3wieniu. Obecnie, mimo zamkni\u0119cia muzeum, podobno tak\u017ce jest to mo\u017cliwe. Cho\u0107 nie jest jasne, jak z takiej mo\u017cliwo\u015bci skorzysta\u0107. Fundacja nie ma strony internetowej, a na budynku nie ma \u017cadnej informacji, \u017ce dom nale\u017cy do Fundacji, tym bardziej nie podano \u017cadnego kontaktu dla ch\u0119tnych na zwiedzanie. Z ca\u0142o\u015bci wypowiedzi prezesa Radziwona wynika\u0142o, \u017ce Fundacja oczekuje wsparcia finansowego od jednostek samorz\u0105dowych i\/lub Ministerstwa Kultury.<\/p>\n Ponadto pan prezes wyja\u015bni\u0142, \u017ce pomys\u0142em Fundacji jest utworzenie w Willi \u015awit nie tyle muzeum pisarza, ile prowadzenie Domu Wolnego S\u0142owa. Dom taki by\u0142by kontynuacj\u0105 my\u015bli i idei, kt\u00f3rym ho\u0142dowa\u0142 \u017beromski. Czyli miejsca, gdzie mog\u0142yby si\u0119 odbywa\u0107 spotkania autorskie, sympozja, gdzie mo\u017cna by go\u015bci\u0107 laureat\u00f3w nagr\u00f3d Pulitzera oraz noblist\u00f3w, wreszcie miejsca, z kt\u00f3rego mogliby korzysta\u0107 pisarze, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 swobodnie tworzy\u0107 we w\u0142asnych krajach z uwagi na prze\u015bladowania. Przedstawiciel Fundacji podkre\u015bli\u0142, \u017ce ilo\u015b\u0107 artefakt\u00f3w po Stefanie \u017beromskim w Willi \u015awit jest niewielka. Ka\u017cdy, kto zwiedza\u0142 muzeum wie, \u017ce faktycznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 pami\u0105tek dotyczy pa\u0144 \u017beromskich, a nie samego pisarza.<\/p>\n Sp\u00f3jrzmy na t\u0119 sytuacj\u0119 z perspektywy przepis\u00f3w reguluj\u0105cych dzia\u0142ania organizacji pozarz\u0105dowych. Kwesti\u0119 t\u0119 normuje jednoznacznie ustawa o dzia\u0142alno\u015bci po\u017cytku publicznego i o wolontariacie, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce fundacje mog\u0105 prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 statutow\u0105 nieodp\u0142atn\u0105 i odp\u0142atn\u0105 oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105.<\/p>\n Dla ka\u017cdego, kto prowadzi organizacj\u0119 pozarz\u0105dow\u0105 jest jasne, \u017ce wypowiedzi prezesa Fundacji i dzia\u0142ania (a w zasadzie zaniechania) Fundacji s\u0105 niezrozumia\u0142e. Organizacja mo\u017ce prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 statutow\u0105 ODP\u0141ATN\u0104, kt\u00f3rej nie nale\u017cy myli\u0107 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105. Realizuj\u0105c przyk\u0142adowo atrakcyjne dla odbiorc\u00f3w warsztaty, odczyty, konferencje, spotkania czy podejmuj\u0105c inne aktywno\u015bci, Fundacja mog\u0142a pozyskiwa\u0107 \u015brodki na bie\u017c\u0105ce utrzymanie willi. Nie jest jasne, czy podejmowa\u0142a takie aktywno\u015bci, jednak przez ca\u0142y czas milczy na ich temat.<\/p>\n Ponadto Fundacja mog\u0142a wyst\u0119powa\u0107 z wnioskami o granty w konkursach organizowanych przez ministerstwa, wojew\u00f3dztwa, powiaty czy gminy. To wymaga oczywi\u015bcie czasu, zaanga\u017cowania i umiej\u0119tno\u015bci, a samo z\u0142o\u017cenie wniosku nie gwarantuje uzyskania dotacji. Jednak prezes o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Fundacja nie otrzymuje grant\u00f3w ze \u015brodk\u00f3w publicznych. Ka\u017cdy prezes fundacji wie, \u017ce dotacja sama nie przyjdzie, ale s\u0105 procedury, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 jej pozyskanie. Samo prowadzenie rozm\u00f3w z urz\u0119dnikami nie prze\u0142o\u017cy si\u0119 na wsparcie dzia\u0142a\u0144 Fundacji. Natomiast prezes Radziwon wyrazi\u0142 rozczarowanie faktem, \u017ce od dw\u00f3ch lat co kwarta\u0142 spotyka si\u0119 z przedstawicielami Gminy Konstancin i nic z tego nie wynika. Ot\u00f3\u017c nie wynika dlatego, \u017ce samorz\u0105d nie mo\u017ce decydowa\u0107 o nak\u0142adach na nieruchomo\u015b\u0107, do kt\u00f3rej nie ma tytu\u0142u prawnego. Zatem domniemywa\u0107 mo\u017cna, \u017ce dotychczas nic z tego nie wynik\u0142o i nie wyniknie dalej. Pojawia si\u0119 pytanie, czy te zaniechania nie ocieraj\u0105 si\u0119 o niegospodarno\u015b\u0107?<\/p>\n Nawi\u0105zuj\u0105c jak\u0105kolwiek relacj\u0119 z Fundacj\u0105, Gmina b\u0119dzie mia\u0142a do czynienia z organizacj\u0105 pozarz\u0105dow\u0105, kt\u00f3ra od wielu lat boryka si\u0119 z problemami finansowymi i wygl\u0105da na to, \u017ce nie ma pomys\u0142u, jak zmieni\u0107 ten stan rzeczy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wzmianek medialnych zwi\u0105zanych z Fundacj\u0105 dotyczy w\u0142a\u015bnie problem\u00f3w finansowych, nie za\u015b osi\u0105gni\u0119\u0107 zwi\u0105zanych z promocj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci \u017beromskiego, do czego zosta\u0142a powo\u0142ana. Fundacja nie podejmuje aktywnych dzia\u0142a\u0144 w ramach odp\u0142atnej dzia\u0142alno\u015bci statutowej w celu pozyskania \u015brodk\u00f3w finansowych na swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 (prawdopodobnie myl\u0105c j\u0105 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105) lub te\u017c nie chce si\u0119 nimi chwali\u0107, co jest niezrozumia\u0142e. Fundacja oczekuje wsparcia ze \u015brodk\u00f3w publicznych, nie uczestnicz\u0105c jednak w konkursach grantowych. Celem nadrz\u0119dnym Fundacji jest zachowanie spu\u015bcizny po pisarzu.<\/p>\n Tymczasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 pami\u0105tek w Willi \u015awit dotyczy Moniki \u017beromskiej i jej matki, pami\u0105tek po samym pisarzu jest niewiele. Zwiedzaj\u0105c Will\u0119 \u015awit, s\u0142yszymy cz\u0119sto od przewodnik\u00f3w: \u201eto tu le\u017cy, bo Monika tak to zostawi\u0142a\u201d. I to ona jest g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105 opowie\u015bci, a nie jej ojciec. Fundacja nie ma strony internetowej, nie prowadzi medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, nie informuje o swoich dzia\u0142aniach, co w dzisiejszych czasach jest zaprzeczeniem elementarnych zasad promocji. A to w\u0142a\u015bnie promocja tw\u00f3rczo\u015bci \u017beromskiego jest jej g\u0142\u00f3wnym celem.<\/p>\n Pomys\u0142, kt\u00f3ry Fundacja prezentuje w odniesieniu do przysz\u0142o\u015bci Willi \u015awit, dotycz\u0105cy Domu Wolnego S\u0142owa, wydaje si\u0119 nierealistyczny. Dom ma by\u0107 utrzymywany w stanie, w jakim zosta\u0142 Fundacji przekazany i znajduje si\u0119 pod nadzorem konserwatorskim. Kto go zwiedza\u0142 wie, \u017ce pomieszczenia w budynku s\u0105 niewielkie, a 10-15 os\u00f3b zwiedzaj\u0105cych tworzy spory t\u0142ok w domu. Organizowanie w tej przestrzeni jakichkolwiek spotka\u0144 publicznych, nie m\u00f3wi\u0105c o sympozjach, jest w\u0105tpliwe \u2013 nie zostan\u0105 spe\u0142nione chocia\u017cby \u017cadne przepisy przeciwpo\u017carowe. Za\u015b nadz\u00f3r konserwatorski raczej uniemo\u017cliwi gruntown\u0105 przebudow\u0119 wn\u0119trz. Co to oznacza? Domy\u015blam si\u0119, \u017ce na te wydarzenia, o kt\u00f3rych z zapa\u0142em opowiada pan prezes Radziwon, by\u0142yby wykorzystywane pomieszczenia Konstanci\u0144skiego Domu Kultury. Zapewne nieodp\u0142atnie\u2026<\/p>\n W naszej gminie brakuje atrakcji turystycznych, szczeg\u00f3lnie tych zwi\u0105zanych z kultur\u0105 i dziedzictwem narodowym. Nie zadbano o powstanie Muzeum G\u0105siorowskiego, zatem pami\u0105tki po \u017beromskim s\u0105 szczeg\u00f3lnie cenne. Muzeum by\u0142o tak\u0105 atrakcj\u0105 i nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rol\u0105 nas wszystkich jest kultywowanie dziedzictwa narodowego. Ale skoro ilo\u015b\u0107 artefakt\u00f3w po \u017beromskim, zgromadzonych w Willi \u015awit, da si\u0119 policzy\u0107 na palcach obu r\u0105k, to czy na pewno chcemy ponosi\u0107 niema\u0142e koszty z naszych podatk\u00f3w na utrzymywanie spu\u015bcizny po \u017conie i c\u00f3rce pisarza, bo na dzie\u0144 dzisiejszy tak to wygl\u0105da?<\/p>\n Mieszka\u0144cy Konstancina brodz\u0105 w b\u0142ocie na niekt\u00f3rych ulicach i nie mog\u0105 si\u0119 wydosta\u0107 z w\u0142asnych dom\u00f3w, komunikacja publiczna w niekt\u00f3rych rejonach nie istnieje albo jest teoretyczna (bo lepiej zorganizowana kosztowa\u0142aby zbyt du\u017co), robimy zakupy na targu w kaloszach, a najmniejszy deszcz powoduje przemian\u0119 uzdrowiska w basen, to czy wobec tak du\u017cych i kosztownych potrzeb dnia codziennego sta\u0107 nas na utrzymanie spu\u015bcizny po artystkach, kt\u00f3re nie zapisa\u0142y si\u0119 na kartach polskiej kultury tak wyrazi\u015bcie, jak ich m\u0105\u017c i ojciec?<\/p>\n Podkre\u015bli\u0107 warto, \u017ce proponowana przez Fundacj\u0119 idea Domu Wolnego S\u0142owa pokrywa si\u0119 w du\u017cej cz\u0119\u015bci z celami statutowymi Pen Clubu. Czy oczekiwanie finansowania tego projektu nie jest ukryt\u0105 form\u0105 finansowania Pen Clubu? Czy mieszka\u0144c\u00f3w Konstancina (wszak to pieni\u0105dze z naszych podatk\u00f3w) sta\u0107 na dop\u0142acanie do konceptu rezydencji dla zagranicznych pisarzy, kt\u00f3ry nie do\u015b\u0107, \u017ce jest ma\u0142o racjonalny w realiach Willi \u015awit i b\u0119dzie wymaga\u0142 dalszego nieustannego dofinansowywania, to jest ma\u0142o zwi\u0105zany z to\u017csamo\u015bci\u0105 Konstancina, a jego przypisywanie do kontynuacji idei \u017beromskiego wydaje si\u0119 by\u0107 dokonywane mocno na si\u0142\u0119?<\/p>\n Po przeczytaniu informacji o decyzji radnych dotycz\u0105cej cofni\u0119cia \u015brodk\u00f3w na zakup Willi \u015awit by\u0142am nieco zdziwiona, mo\u017ce nawet zirytowana. Jednak po wys\u0142uchaniu audycji radiowej i analizie sytuacji wydaje mi si\u0119, \u017ce to by\u0142a dobra, m\u0105dra decyzja.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przypomnijmy, \u017ce formalnie Willa \u015awit jest w\u0142asno\u015bci\u0105 Fundacji Na Rzecz Utrzymania Spu\u015bcizny Po Stefanie \u017beromskim. Fundacja zosta\u0142a utworzona z woli pa\u0144 Anny i Moniki \u017beromskich. Fundatorami Fundacji byli Polski PEN Club, jako fundator instytucjonalny (\u017beromski by\u0142 za\u0142o\u017cycielem i pierwszym prezesem Pen Clubu), oraz kilka os\u00f3b prywatnych, obecnie ju\u017c nie\u017cyj\u0105cych. Prezesem Fundacji jest Prezes Pen Clubu […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":1094,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[247,243],"tags":[256,258,271],"class_list":["post-1093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-konstancin","category-rozmowy","tag-historia","tag-miejsca","tag-zabytki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1093"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1096,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1093\/revisions\/1096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"tablica](\"https:\/\/www.gloskonstancina.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Willa-Swit-wkleic-jako-miniaturka-1024x683.jpg\")
<\/p>\nDecyzja radnych<\/span><\/h3>\n
Audycja radiowa<\/span><\/h3>\n
Dzia\u0142ania fundacji w zwi\u0105zku z Will\u0105 \u015awit<\/span><\/h3>\n
O co tu chodzi?\u00a0<\/span><\/h3>\n
Co Konstancin mia\u0142by z tego mie\u0107?<\/span><\/h3>\n